ตโต ปรํ สรีเร สิงฺฆานิกา วณฺณโต เสตตรุณตาลมิญฺชวณฺณาติ ววตฺถเปติ. สณฺฐานโต โอกาสสณฺฐานา, เสเทตฺวา เสเทตฺวา นาสาปุเฏ นิรนฺตรํ ปกฺขิตฺตเวตฺตงฺกุรสณฺฐานาติปิ เอเก. ทิสโต อุปริมาย ทิสาย ชาตา. โอกาสโต นาสาปุเฏ ปูเรตฺวา ฐิตาติ. น เจสา เอตฺถ สทา สนฺนิจิตา หุตฺวา ติฏฺฐติ, กินฺตุ? เสยฺยถาปิ นาม ปุริโส ปทุมินิปตฺเต ทธึ พนฺธิตฺวา เหฏฺฐา ปทุมินิปตฺตํ กณฺฏเกน วิชฺเฌยฺย อถ เตน ฉิทฺเทน ทธิมตฺถํ ๑- คลิตฺวา พหิ ปปเตยฺย, เอวเมว ยทา สตฺตา โรทนฺติ, วิสภาคาหารอุตุวเสน วา สญฺชาตธาตุโขภา โหนฺติ, ตโต ๒- อนฺโตสีสโต ปูติเสมฺหภาวํ อาปนฺนํ มตฺถลุงฺคํ คลิตฺวา ตาลุมตฺถกวิวเรน โอตริตฺวา นาสาปุเฏ ปูเรตฺวา ติฏฺฐติ.

ตตฺถ ยถา สุตฺติกาย ๓- ปกฺขิตฺตปูติทธิ น ชานาติ "อหํ สุตฺติกาย ฐิตนฺ"ติ, นปิ สุตฺติกา ๔- ชานาติ "มยิ ปูติทธิ ฐิตนฺ"ติ, เอวเมว น สิงฺฆานิกา ชานาติ "อหํ นาสาปุเฏสุ สณฺฐิตา"ติ นปิ นาสาปุฏา ชานนฺติ "อเมฺหสุ สิงฺฆานิกา ฐิตา"ติ. อาโภคปจฺจเวกฺขณวิรหิตา หิ เอเต ธมฺมา ฯเปฯ น ปุคฺคโลติ. ปริจฺเฉทโต สิงฺฆานิกา สิงฺฆานิกภาเคน ปริจฺฉินฺนาติ ววตฺถเปติ. อยเมติสฺสา สภาคปริจฺเฉโท, วิสภาคปริจฺเฉโท ปน เกสสทิโส เอวาติ เอวํ สิงฺฆานิกํ วณฺณาทิโต ววตฺถเปติ.

ตโต ปรํ อนฺโตสรีเร ลสิกา สรีรสนฺธีนํ อพฺภนฺตเร ปิจฺฉิลกุณปํ, สา วณฺณโต กณฺณิการนิยฺยาสวณฺณาติ ววตฺถเปติ. สณฺฐานโต โอกาสสณฺฐานา. ทิสโต ทฺวีสุ ทิสาสุ ชาตา. โอกาสโต อฏฺฐิสนฺธีนํ อพฺภญฺชนกิจฺจํ สาธยมานา อสีติสตสนฺธีนํ อพฺภนฺตเร ฐิตาติ. ยสฺส เจสา มนฺทา โหติ, ตสฺส อุฏฺฐหนฺตสฺส นิสีทนฺตสฺส อภิกฺกมนฺตสฺส ปฏิกฺกมนฺตสฺส สมฺมิญฺเชนฺตสฺส ๕- ปสาเรนฺตสฺส อฏฺฐีนิ กฏกฏายนฺติ, อจฺฉริกาสทฺทํ กโรนฺโต วิย วิจรติ, เอกโยชนทฺวิโยชนมตฺตมฺปิ อทฺธานํ คตสฺส วาโยธาตุ กุปฺปติ, คตฺตานิ ทุกฺขนฺติ. ยสฺส ปน เจสา พหุกา โหติ, ตสฺส อุฏฺฐานนิสฺสชฺชาทีสุ น อฏฺฐีนิ กฏกฏายนฺติ, ทีฆมฺปิ อทฺธานํ คตสฺส วาโยธาตุ น กุปฺปติ, น คตฺตานิ ทุกฺขนฺติ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๑๑๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. อาการ ๓๒”