โกณฺฑธานตฺเถรวตฺถุ.

๕. อุโปสถกมฺมวตฺถุ. (๑๑๑)

"ยถา ทณฺเฑน โคปาโลติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา ปุพฺพาราเม วิหรนฺโต วิสาขาทีนํ อุปาสิกานํ อุโปสถกมฺมํ อารพฺภ กเถสิ.

สาวตฺถิยํ กิเรกสฺมึ อุโปสถทิวเส ปญฺจสตมตฺตา อิตฺถิโย อุโปสถิกา หุตฺวา วิหารํ อคมํสุ. วิสาขา ตาสุ มหลฺลกิตฺถิโย อุปสงฺกมิตฺวา ปุจฺฉิ "อมฺมา กิมตฺถํ อุโปสถิกา ชาตตฺถาติ, ตาหิ "ทิพฺพสมฺปตฺตึ ปตฺเถตฺวาติ วุตฺเต, มชฺฌิมิตฺถิโย ปุจฺฉิ, ตาหิ "สปตฺติวาสา มุจฺจนตฺถายาติ วุตฺเต, ตรุณิตฺถิโย ปุจฺฉิ, ตาหิ "ปฐมคพฺเภ ปุตฺตปฏิลาภตฺถายาติ วุตฺเต, กุมาริกาโย ปุจฺฉิ, ตาหิ "ตรุณภาเวเยว ปติกุลํ คมนตฺถายาติ วุตฺเต, ตํ สพฺพมฺปิ ตาสํ กถํ สุตฺวา ตา อาทาย สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา ปฏิปาฏิยา อาโรเจสิ. ตํ สุตฺวา สตฺถา "วิสาเข อิเมสํ สตฺตานํ ชาติอาทโย นาม ทณฺฑหตฺถโคปาลกสทิสา, ชาติ ชราย สนฺติกํ เปเสตฺวา ๑-, ชรา พฺยาธิโน สนฺติกํ, พยาธิ มรณสฺส สนฺติกํ, มรณํ ๒- กุธาริยา ฉินฺทนฺตา วิย ชีวิตํ ฉินฺทติ; เอวํ สนฺเตปิ วิวฏฺฏํ ปตฺเถนฺตา นาม นตฺถิ, วฏฺฏเมว ปน ปตฺเถนฺตีติ วตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ธมฺมํ เทเสนฺโต อิมํ คาถมาห