๘. พหุภณฺฑิกภิกฺขุวตฺถุ. (๑๑๔)

"น นคฺคจริยาติ อิมํ ธมฺมเทสนํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต พหุภณฺฑิกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ.

สาวตฺถีวาสี กิเรโก กุฏุมฺพิโก, ภริยาย กาลกตาย, ปพฺพชิ. โส ปพฺพชนฺโต อตฺตโน ปริเวณญฺจ อคฺคิสาลญฺจ ภณฺฑคพฺภญฺจ กาเรตฺวา สพฺพํปิ ภณฺฑคพฺภํ สปฺปิเตลาทีหิ ปูเรตฺวา ปพฺพชิ. ปพฺพชิตฺวา จ ปน อตฺตโน ทาเส ปกฺโกสาเปตฺวา ยถารุจิตํ อาหารํ ปจาเปตฺวา ภุญฺชิ. พหุภณฺโฑ จ พหุปริกฺขาโร จ อโหสิ; รตฺตึ อญฺญํ นิวาสนปารุปนํ โหติ, ทิวา อญฺญํ; วิหารปจฺจนฺเต วสติ. ตสฺเสกทิวสํ จีวรปจฺจตฺถรณานิ สุกฺขาเปนฺตสฺส เสนาสนจาริกํ อาหิณฺฑนฺตา ภิกฺขู ปสฺสิตฺวา "กสฺสิมานิ อาวุโสติ ปุจฺฉิตฺวา, "มยฺหนฺติ วุตฺเต "อาวุโส ภควตา ตีณิ จีวรานิ อนุญฺญาตานิ, ตฺวํ จ เอวํ อปฺปิจฺฉสฺส พุทฺธสฺส สาสเน ปพฺพชิตฺวา เอวํ พหุปริกฺขาโร ชาโตติ ตํ สตฺถุ สนฺติกํ เนตฺวา "ภนฺเต อยํ ภิกฺขุ อติพหุภณฺโฑติ อาโรเจสุํ. สตฺถา "สจฺจํ กิร [ตฺวํ] ภิกฺขูติ ปุจฺฉิตฺวา, "สจฺจํ ภนฺเตติ วุตฺเต, "กสฺมา ปน ตฺวํ ภิกฺขุ, มยา อปฺปิจฺฉตาย ธมฺเม เทสิเต, เอวํ พหุภณฺโฑ ชาโตติ อาห. โส ตาวตฺตเกเนว กุปิโต "อิมินาทานิ นีหาเรน จริสฺสามีติ ปารุปนํ ฉฑฺเฑตฺวา ปริสมชฺเฌ เอกจีวโร อฏฺฐาสิ. อถ นํ สตฺถา อุปตฺถมฺภยมาโน "นนุ ตฺวํ ภิกฺขุ ปุพฺเพ หิโรตฺตปฺปํ คเวสโก ทกรกฺขสกาเลปิ หิโรตฺตปฺปํ คเวสมาโน ทฺวาทส วสฺสานิ วิหาสิ; กสฺมา อิทานิ เอวํ ครุเก พุทฺธสาสเน ปพฺพชิตฺวา จตุปฺปริสมชฺเฌ ปารุปนํ ฉฑฺเฑตฺวา หิโรตฺตปฺปํ ปหาย ฐิโตติ. โส สตฺถุ วจนํ สุตฺวา หิโรตฺตปฺปํ ปจฺจุปฏฺฐาเปตฺวา ตํ จีวรํ ปารุปิตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. ภิกฺขู ตสฺส อตฺถสฺส อาวิภาวนตฺถํ ภควนฺตํ ยาจึสุ. อถ ภควา อตีตํ อาหริตฺวา กเถสิ:

"อตีเต กิร พาราณสีรญฺโญ อคฺคมเหสิยา กุจฺฉิมฺหิ โพธิสตฺโต ปฏิสนฺธึ คณฺหิ. ตสฺส นามคหณทิวเส ๑- มหิสฺสาสกุมาโรติสฺส ๒- นามํ กรึสุ. ตสฺส กนิฏฺฐภาตา จนฺทกุมาโร นาม อโหสิ. เตสํ มาตริ กาลกตาย ราชา อญฺญํ อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ. สาปิ ปุตฺตํ วิชายิ. "สุริยกุมาโรติสฺส นามํ กรึสุ. ตํ ทิสฺวา ราชา ตุฏฺโฐ "ปุตฺตสฺส เต วรํ ทมฺมีติ อาห. สาปิ โข เทวี "อิจฺฉิตกาเล คณฺหิสฺสามีติ วตฺวา ปุตฺตสฺส วยปฺปตฺตกาเล ราชานํ อาห "เทว มยฺหํ ปุตฺตสฺส ชาตกาเล วโร ทินฺโน, ปุตฺตสฺส เม รชฺชํ เทหีติ. ราชา "มม เทฺว ปุตฺตา อคฺคิกฺขนฺธา วิย ชลนฺตา วิจรนฺติ, น สกฺกา ตสฺส รชฺชํ ทาตุนฺติ ปฏิกฺขิปิตฺวาปิ ตํ ปุนปฺปุนํ ยาจมานเมว ทิสฺวา "อยํ เม ปุตฺตานํ อนตฺถมฺปิ กเรยฺยาติ ปุตฺเต ปกฺโกสาเปตฺวา "ตาตา อหํ สุริยกุมารสฺส ชาตกาเล วรํ อทาสึ, อิทานิ ตสฺส มาตา รชฺชํ ยาจติ, อหนฺตสฺส น ทาตุกาโม, ตสฺส มาตา ตุมฺหากํ อนตฺถมฺปิ กเรยฺย; คจฺฉถ ตุมฺเห อรญฺเญ วสิตฺวา มมจฺจเยนาคนฺตฺวา รชฺชํ คณฺเหยฺยาถาติ อุยฺโยเชสิ. เต ปิตรํ