เอกทิวสํ หิ ตํ เถรํ สทฺธิวิหาริกา ปุจฺฉึสุ "อตฺถิ ปน โว ภนฺเต วิเสสาธิคโมติ. เถโร "อนาคามิผลํ นาม คหฏฺฐาปิ ปาปุณนฺติ, อรหตฺตํ ปตฺตกาเลเยว เตหิ สทฺธึ กเถสฺสามีติ หรายมาโน กิญฺจิ อกเถตฺวาว กาลกโต สุทฺธาวาสเทวโลเก นิพฺพตฺติ. อถสฺส สทฺธิวิหาริกา โรทิตฺวา ปริเทวิตฺวา สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา โรทนฺตาว เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. อถ เน สตฺถา "กึ ภิกฺขเว โรทถาติ อาห. "อุปชฺฌาโย โน ภนฺเต กาลกโตติ. "โหตุ ภิกฺขเว, มา จินฺตยิตฺถ, ธุวธมฺโม นาเมโสติ. "อาม ภนฺเต, มยํปิ ชานาม; อปิจ มยํ อุปชฺฌายํ วิเสสาธิคมํ อปุจฺฉิมฺหา, โส กิญฺจิ อกเถตฺวาว กาลกโต, เตนมฺห ทุกฺขิตาติ. สตฺถา "ภิกฺขเว มา จินฺตยิตฺถ, อุปชฺฌาเยน โว อนาคามิผลํ ปตฺตํ, โส `คิหีเปตํ ปาปุณนฺติ, อรหตฺตํ ปตฺวาว เนสํ กเถสฺสามีติ หรายนฺโต ตุมฺหากํ กิญฺจิ อกเถตฺวาว กาลํ กตฺวา สุทฺธาวาเสสุ นิพฺพตฺโต; อสฺสาสถ ภิกฺขเว, อุปชฺฌาโย โว กาเมสุ อปฺปฏิพทฺธจิตฺตํ ปตฺโต อุทฺธํโสโตติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

"ฉนฺทชาโต อนกฺขาเต มนสา จ ผุโฏ สิยา

กาเมสุ อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต `อุทฺธํโสโตติ วุจฺจตีติ.

ตตฺถ "ฉนฺทชาโตติ: กตฺตุกมฺยตาฉนฺทวเสน ชาตฉนฺโท อุสฺสาหปฺปตฺโต. อนกฺขาเตติ: นิพฺพาเน. ตญฺหิ "อสุเกน กตํ วา นีลาทีสุ เอวรูปํ วาติ อวตฺตพฺพตาย อนกฺขาตํ นาม. มนสา จ ผุโฏ สิยาติ: เหฏฺฐิเมหิ ตีหิ มคฺคผลจิตฺเตหิ ผุโฏ ๑- ปูริโต ภเวยฺย. อปฺปฏิพทฺธจิตฺโตติ: อนาคามิมคฺควเสน กาเมสุ จ อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต. อุทฺธํโสโตติ: เอวรูโป ภิกฺขุ อวิเหสุ นิพฺพตฺติตฺวา ตโต ปฏฺฐาย ปฏิสนฺธิวเสน อกนิฏฺฐํ คจฺฉนฺโต `อุทฺธํโสโตติ วุจฺจติ, ตาทิโส โว อุปชฺฌาโยติ อตฺโถ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๑,๔๒๒

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๖. ปิยวรรค”