@ปกฺกมนฺเตสุ น สกฺกา อมฺเหหิ วาเรตุํ; ปริเวณมฺหิ เอตฺตเก รตเน โอกิณฺเณ, อตฺตโน

@อุปฏฐาเก หรนฺเตปิ น วาเรตีติ กุฏุมฺพิโก มยิ อาฆาตํ กตฺวา อปายุปโค ภเวยฺยาติ,

@อิมินา การเณน อฏฺฐาสิ. ๒. สี. ม. วสถ. ยาวตติยํ ชนฺนุมตฺเตน โอธินา โอกิราเปสิเยว. สตฺถุ ปน ปาทมูเล ติปุสมตฺตํ อนคฺฆมณิรตนํ ฐเปสิ. เอวํ กิรสฺส อโหสิ "สตฺถุ สรีรโต สุวณฺณวณฺณาย ปภาย สทฺธึ มณิปฺปภํ โอโลเกนฺตานํ ติตฺติ นาม น ภวิสฺสตีติ; ตสฺมา เอวมกาสิ. มหาชโนปิ อติตฺโต ว โอโลเกสิ. อเถกทิวสํ เอโก มิจฺฉาทิฏฺฐิกพฺราหฺมโณ "สตฺถุ กิร ปาทมูเล มหคฺฆํ มณิรตนํ นิกฺขิตฺตํ, หริสฺสามิ นนฺติ วิหารํ คนฺตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตุํ อาคตสฺส มหาชนสฺส อนฺตเรน ปาวิสิ. กุฏุมฺพิโก ตสฺส ปวิสนากาเรเนว "มณึ คณฺหิตุกาโมติ สลฺลกฺเขตฺวา "อโห วต น คณฺเหยฺยาติ จินฺเตสิ. โสปิ สตฺถารํ วนฺทนฺโต วิย ปาทมูเล หตฺถํ ฐเปตฺวา มณึ คเหตฺวา โอวฏฺฏิกาย กตฺวา ปกฺกามิ. กุฏุมฺพิโก ตสฺมึ จิตฺตํ ปสาเทตุํ นาสกฺขิ. โส ธมฺมกถาวสาเน สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา [อาห] "ภนฺเต มยา ติกฺขตฺตุํ คนฺธกุฏึ ปริกฺขิปิตฺวา ชนฺนุมตฺเตน โอธินา สตฺต รตนานิ โอกิณฺณานิ, ตานิ เม คณฺหนฺเตสุ อาฆาโต นาม นาโหสิ, จิตฺตํ ภิยฺโย ภิยฺโย ปสีทิเยว: อชฺช ปน `อโห วตายํ พฺราหฺมโณ มณึ น คณฺเหยฺยาติ จินฺเตตฺวา, ตสฺมึ มณึ อาทาย คเต, จิตฺตํ ปสาเทตุํ นาสกฺขินฺติ. สตฺถา ตสฺส วจนํ สุตฺวา "นนุ อุปาสก อตฺตโน สนฺตกํ ปเรหิ อนาหรณียํ กาตุํ น สกฺโกสีติ นยํ อทาสิ. โส สตฺถารา ทินฺนนเย ฐตฺวา สตฺถารํ วนฺทิตฺวา "ภนฺเต อชฺช อาทึ กตฺวา มม สนฺตกํ ทสิกสุตฺตํปิ มํ อภิภวิตฺวา อเนกสตาปิ ราชาโน วา โจรา วา คณฺหิตุํ สมตฺถา นาม มา โหนฺตุ, อคฺคินาปิ มม สนฺตกํ มา ฑยฺหตุ อุทเกนปิ มา วุยฺหตูติ ปตฺถนํ อกาสิ. สตฺถาปิสฺส "เอวํ โหตูติ อนุโมทนํ อกาสิ. โส คนฺธกุฏิมหํ กโรนฺโต อฏฺฐสฏฺฐิยา ภิกฺขุสตสหสฺสสฺส อนฺโตวิหาเรเยว นว มาเส มหาทานํ ทตฺวา ปริโยสาเน สพฺเพสํ ติจีวรมทาสิ. สงฺฆนวกสฺส จีวรสาฏกา สหสฺสคฺฆนกา อเหสุํ.

โส เอวํ ยาวตายุกํ ปุญฺญานิ กริตฺวา ตโต จุโต เทวโลเก นิพฺพตฺติตฺวา เอตฺตกํ กาลํ เทวมนุสฺเสสุ สํสริตฺวา อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท ราชคเห เอกสฺมึ เสฏฺฐิกุเล ปฏิสนฺธึ คเหตฺวา อฑฺฒมาสาธิเก นว มาเส มาตุ กุจฺฉิยํ วสิ. ชาตทิวเส ปนสฺส สกลนคเร สพฺพาวุธานิ ปชฺชลึสุ. สพฺเพสํ กายารุฬฺหานิ อาภรณานิปิ ปชฺชลิตานิ วิย โอภาสํ มุญฺจึสุ. นครํ เอกปฺปชฺโชตํ อโหสิ. เสฏฺฐีปิ ปาโตว ราชุปฏฺฐานํ อคมาสิ. อถ นํ ราชา ปุจฺฉิ "อชฺช สพฺพาวุธานิ ปชฺชลึสุ, นครํ เอกปฺปชฺโชตํ ชาตํ; ชานาสิ นุโข เอตฺถ การณนฺติ. "ชานามิ เทวาติ. "กึ เสฏฺฐีติ. "มม เคเห ตุมฺหากํ ทาโส ชาโต, ตสฺส ปุญฺญเตเชเนว อโหสีติ. "กึ นุ โข โจโร ภวิสฺสตีติ. "นตฺเถตํ เทว, ปุญฺญวา สตฺโต กตาภินีหาโรติ. "เตนหิ นํ สมฺมา โปเสตุํ วฏฺฏติ, อิทมสฺส ขีรมูลํ โหตูติ เทวสิกํ สหสฺสํ ปฏฺฐเปสิ. อถสฺส นามคฺคหณทิวเส สกลนครสฺส เอกปฺปชฺโชติภูตตฺตา "โชติโกเตฺวว นามํ กรึสุ. อถสฺส วยปฺปตฺตกาเล เคหกรณตฺถาย ภูมิตเล โสธิยมาเน, สกฺกสฺส ภวนํ อุณฺหาการํ ทสฺเสสิ. สกฺโก "กึ นุ โข อิทนฺติ อุปธารยมาโน "โชติกสฺส เคหฏฺฐานํ คณฺหนฺตีติ ญตฺวา "นายํ เอเตหิ กตเคเห วสิสฺสติ, มยา เอตฺถ คนฺตุํ วฏฺฏตีติ วฑฺฒกิเวเสน ตตฺถ คนฺตฺวา "กึ กโรถาติ อาห. "โชติกสฺส เคหฏฺฐานํ คณฺหามาติ. "อเปถ, นายํ ตุมฺเหหิ กตเคเห วสิสฺสตีติ วตฺวา โสฬสกรีสมตฺตํ ภูมิปฺปเทสํ โอโลเกสิ. โส ตาวเทว กสิณมณฺฑลํ วิย สโม อโหสิ. ปุน "อิมสฺมึ ฐาเน ปฐวึ ภินฺทิตฺวา สตฺตรตนมโย สตฺตภูมิกปฺปาสาโท อุฏฺฐหตูติ จินฺเตตฺวา โอโลเกสิ. ตาวเทว [ตถารูโป] ปาสาโท อุฏฺฐหิ. ปุน "อิมํ ปริกฺขิปิตฺวา สตฺตรตนมยา สตฺต ปาการา อุฏฺฐหนฺตูติ จินฺเตตฺวา โอโลเกสิ. ตถารูปา ปาการา อุฏฺฐหึสุ. อถ "เนสํ ปริยนฺเต กปฺปรุกฺขา อุฏฺฐหนฺตูติ จินฺเตตฺวา โอโลเกสิ. ตถารูปา กปฺปรุกฺขา อุฏฐหึสุ. "ปาสาทสฺส จตูสุ กณฺเณสุ จตสฺโส นิธิกุมฺภิโย อุฏฺฐหนฺตูติ จินฺเตตฺวา โอโลเกสิ. สพฺพํ ตเถว อโหสิ. นิธิกุมฺภีสุ ปน เอกา โยชนิกา อโหสิ, เอกา ติคาวุติกา, เอกา อทฺฒโยชนิกา, เอกา คาวุตปฺปมาณา [๑]- สตฺตสุ ทฺวารโกฏฺฐเกสุ สตฺต ยกฺขา รกฺขํ คณฺหึสุ.