ยา ปน "อเนกชาติสํสารนฺ"ติอาทิคาถาย ทีปิตา ภควตา โพธิมูเล อุทานวเสน ปวตฺติตา อเนกสตสหสฺสานํ สมฺมาสมฺพุทฺธานํ อวิชหิตอุทานคาถา จ, เอตา อปรภาเค ปน ธมฺมภณฺฑาคาริกสฺส ภควตา เทสิตตฺตา ธมฺมสงฺคาหเกหิ อุทานปาฬิยํ สงฺคหํ อนาโรเปตฺวา ธมฺมปเท สงฺคีตา. ยญฺจ "อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ, อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ"ติ ๑- อุทานวจนํ ทสสหสฺสิโลกธาตุยา เทวมนุสฺสานํ ปเวทนสมตฺถนิคฺโฆสวิปฺผารํ ภควตา ภาสิตํ, ตทปิ ธมฺมจกฺกปฺ- ปวตฺตนสุตฺตนฺตเทสนาปริโยสาเน อตฺตนา อธิคตธมฺเมกเทสสฺส ยถาเทสิตสฺส อริยมคฺคสฺส สาวเกสุ สพฺพปฐมํ เถเรน อธิคตตฺตา อตฺตโน ปริสฺสมสส สผลภาวปจฺจเวกฺขณเหตุกํ ปฐมโพธิยํ สพฺเพสํ เอว ภิกฺขูนํ สมฺมาปฏิปตฺติ- ปจฺจเวกฺขณเหตุกํ "อาราธยึสุ วต มํ ภิกฺขู เอกํ สมยนฺ"ติอาทิวจนํ ๒- วิย ปีติโสมนสฺสชนิตํ อุทาหารมตฺตํ, "ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา"ติอาทิวจนํ ๓- วิย ปวตฺติยา นิวตฺติยา วา น ปกาสนนฺติ น ธมฺมสงฺคาหเกหิ อุทานปาฬิยํ สงฺคีตนฺติ ทฏฺฐพฺพํ.

ตมฺปเนตํ อุทานํ วินยปิฏกํ สุตฺตนฺตปิฏกํ อภิธมฺมปิฏกนฺติ ตีสุ ปิฏเกสุ สุตฺตนฺตปิฏกปริยาปนฺนํ, ทีฆนิกาโย มชฺฌิมนิกาโย สํยุตฺตนิกาโย องฺคุตฺตรนิกาโย ขุทฺทกนิกาโยติ ปญฺจสุ นิกาเยสุ ขุทฺทกนิกายปริยาปนฺนํ, สุตฺตํ เคยฺยํ เวยฺยากรณํ คาถา อุทานํ อิติวุตฺตกํ ชาตกํ อพฺภุตธมฺมํ เวทลฺลนฺติ นวสุ สาสนงฺเคสุ อุทานสงฺคหํ. ๔-

@ขุ.ปฏิ. ๓๑/๓๙/๓๗๒ ๒ ม.มู. ๑๒/๒๒๕/๑๘๙ ๓ วิ. มหา. ๔/๑-๓/๒,๓,