อถวา เอวนฺติ ปุคฺคลกิจฺจนิทฺเทโส, สุตานํ หิ ธมฺมานํ คหิตาการสฺส ๓- นิทสฺสนสฺส อวธารณสฺส วา ปกาสนสภาเวน เอวํสทฺเทน ตทาการาทิธารณสฺส ๔- ปุคฺคลโวหารุปาทานธมฺมพฺยาปารภาวโต ปุคฺคลกิจฺจํ นาม นิทฺทิฏฺฐํ โหตีติ: สุตนฺติ วิญฺญาณกิจฺจนิทฺเทโส, ปุคฺคลวาทิโนปิ หิ สวนกิริยา วิญฺญาณนิรเปกฺขา น โหตีติ. เมติ อุภยกิจฺจยุตฺตปุคฺคลนิทฺเทโส. เมติ หิ สทฺทปฺปวตฺติ เอกนฺเตเนว สตฺตวิเสสวิสยา วิญฺญาณกิจฺจญฺจ ตตฺเถว สโมทหิตพฺพนฺติ. อยมฺปเนตฺถ สงฺเขโป:- มยา สวนกิจฺจวิญฺญาณสมงฺคินา ปุคฺคเลน วิญฺญาณวเสน ลทฺธสวนกิจฺจโวหาเรน สุตนฺติ.

ตถา เอวนฺติ จ เมติ จ สจฺฉิกฏฺฐปรมตฺถวเสน ๕- อวิชฺชมานปญฺญตฺติ. สพฺพสฺส หิ สทฺทาธิคมนียสฺส อตฺถสฺส ปญฺญตฺติมุเขเนว ปฏิปชฺชิตพฺพตฺตา

@๔ สี.ม..... ธารณาย ๕ ฉ.ม. สจฺจิกตฺถปรมตฺถวเสน, สุ.วิ. ๑/๑/๒๙ สพฺพปญฺญตฺตีนญฺจ วิชฺชมานาทีสุ ฉสุ ปญฺญตฺตีสุ อวโรโธ, ตสฺมา โย มายามรีจิอาทโย วิย อภูตตฺโถ อนุสฺสวาทีหิ คเหตพฺโพ วิย อนุตฺตมตฺโถปิ ๑- น โหติ, โส รูปสทฺทาทิโก ๒- รุปฺปนานุภวนาทิโก จ ปรมตฺถสภาโว สจฺฉิกฏฺฐปรมตฺถวเสน วิชฺชติ. โย ปน เอวนฺติ จ เมติ จ วุจฺจมาโน อาการอตฺโถ, โส อปรมตฺถสภาโว สจฺฉิกฏฺฐปรมตฺถวเสน อนุปลพฺภมาโน อวิชฺชมานปญฺญตฺติ นาม. ตสฺมา กิเญฺหตฺถ ตํ ปรมตฺถโต อตฺถิ, ยํ เอวนฺติ วา เมติ วา นิทฺเทสํ ลเภถ. สุตนฺติ วิชฺชมานปญฺญตฺติ, ยํ หิ ตํ เอตฺถ โสเตน อุปลทฺธํ, ตํ ปรมตฺถโต วิชฺชมานนฺติ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๐๐๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑. โพธิสูตร ที่ ๑”