@๙ สี.,ม. ทุกฺขสจฺจสงฺขาตสฺส ๑๐ สี. ปริทหนํ วา, ม. ปริตาปนํ วา

เอตฺถ จ สหการีการณสนฺนิชฺฌํ สเมติ สมเวตีติ ขโณ สมวาโย สมโย. สเมติ สมาคจฺฉติ เอตฺถ มคฺคพฺรหฺมจริยํ ตทาธารปุคฺคเลหีติ สมโย, สเมติ เอตฺถ เอเตน วา สงฺคจฺฉติ สตฺโต สภาวธมฺโม วา อุปฺปาทาทีหิ สหชาตาทีหิ วาติ กาโล สมโย. ธมฺมปฺปวตฺติมตฺตตาย อตฺถโต อภูโตปิ หิ กาโล ธมฺมปฺปวตฺติยา อธิกรณํ กรณํ วิย จ กปฺปนามตฺตสิทฺเธนานุรูเปน โวหรียตีติ. สมํ สห วา อวยวานํ อยนํ ปวตฺติ อวฏฺฐานนฺติ สมูโห สมโย ยถา สมุทาโยติ. อวยวสหาวฏฺฐานเมว หิ สมูโห. อวเสสปจฺจยานํ สมาคเม สติ เอติ ผลเมตสฺมา อุปฺปชฺชติ ปวตฺตตีติ สมโย เหตุ ยถา สมุทโยติ. สเมติ สํโยชนภาวโต สมฺพนฺโธ เอติ อตฺตโน วิสเย ปวตฺตติ, ทฬฺหคฺคหณภาวโต วา สํยุตฺตา อยนฺติ ปวตฺตนฺติ สตฺตา ยถาภินิเวสํ เอเตนาติ สมโย ทิฏฺฐิ. ทิฏฺฐิสํโยชเนน หิ สตฺตา อติวิย พชฺฌนฺตีติ. สมิติ สงฺคติ สโมธานนฺติ สมโย ปฏิลาโภ. สมยนํ อุปสมยนํ อปคโมติ สมโย ปหานํ. สมุจฺเฉทปฺปหานภาวโต ปน อธิโก สมโยติ อภิสมโย ยถา อภิธมฺโมติ. อภิมุขํ ญาเณน สมฺมา เอตพฺโพ อภิสเมตพฺโพติ อภิสมโย, ธมฺมานํ อวิปรีตสภาโว. อภิมุขภาเวน สมฺมา เอติ คจฺฉติ พุชฺฌตีติ อภิสมโย, ธมฺมานํ ยถาภูตสภาวาวโพโธ. เอวํ ตสฺมึ ตสฺมึ อตฺเถ สมยสทฺทสฺส ปวตฺติ เวทิตพฺพา.

สมยสทฺทสฺส อตฺถุทฺธาเร อภิสมยสทฺทสฺส คหเณ การณํ วุตฺตนเยเนว

เวทิตพฺพํ. อิธ ปนสฺส กาโล อตฺโถ สมวายาทีนํ อสมฺภวโต. เทสเทสกปริสา วิย หิ เทสนาย นิทานภาเว กาโล เอว ๑- อิจฺฉิตพฺโพติ. ยสฺมา ปเนตฺถ สมโยติ กาโล อธิปฺเปโต, ตสฺมา สํวจฺฉรอุตุมาสอฑฺฒมาสรตฺติทิวสปุพฺพณฺหมชฺฌนฺหิกสายณฺห- ปฐมยามมชฺฌิมยามปจฺฉิมยามมุหุตฺตาทีสุ กาลเภทภูเตสุ สมเยสุ เอกํ สมยนฺติ ทีเปติ.