เอตฺถาห "กสฺมา ธมฺมวินยสงฺคเห กริยมาเน นิทานวจนํ วุตฺตํ, นนุ ภควตา ภาสิตวจนสฺเสว สงฺคโห กาตพฺโพ"ติ. วุจฺจเต:- เทสนาย จิรฏฺฐิติอสมฺโมสสทฺเธยฺยภาวสมฺปาทนตฺถํ. กาลเทสเทสกวตฺถุอาทีหิ อุปนิพนฺธิตฺวา ฐปิตา หิ เทสนา จิรฏฺฐิติกา โหติ อสมฺโมสา สทฺเธยฺยา จ เทสกาลกตฺตุเหตุนิมิตฺเตหิ อุปนิพทฺโธ วิย โวหารวินิจฺฉโย. เตเนว จ อายสฺมตา มหากสฺสเปน "ปฐมํ อาวุโส อานนฺท อุทานํ กตฺถ ภาสิตนฺ"ติอาทินา เทสาทีสุ ปุจฺฉาย กตาย วิสฺสชฺชนํ กโรนฺเตน ธมฺมภณฺฑาคาริเกน "เอวมฺเม สุตนฺ"ติอาทินา อุทานสฺส นิทานํ ภาสิตนฺติ.

อปิจ สตฺถุสมฺปตฺติปกาสนตฺถํ นิทานวจนํ. ตถาคตสฺส หิ ภควโต ปุพฺพรจนานุมานาคมตกฺกาภาวโต ๑- สมฺพุทฺธตฺตสิทฺธิ. น หิ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส ปุพฺพการานเมว วจนนฺติ นิฏฺฐเมตฺถ คนฺตพฺพํ. อิโต ปเรสุปิ สุตฺตนฺเตสุ เอเสว นโย.

เอตฺถ จ อตฺตชฺฌาสโย ปรชฺฌาสโย ปุจฺฉาวสิโก อฏฺฐุปฺปตฺติโกติ จตฺตาโร สุตฺตนิกฺเขปา เวทิตพฺพา. ยถา หิ อเนกสตอเนกสหสฺสเภทานิปิ สุตฺตนฺตานิ สงฺกิเลสภาคิยาทิปฏฺฐานนเยน โสฬสวิธภาวํ ๒- นาติวตฺตนฺติ, เอวํ ตานิ สพฺพานิปิ อตฺตชฺฌาสยาทิสุตฺตนิกฺเขปวเสน จตุพฺพิธภาวํ นาติวตฺตนฺติ. กามญฺเจตฺถ อตฺตชฺฌาสยสฺส อฏฺฐุปฺปตฺติยา จ ปรชฺฌาสยปุจฺฉาวสิเกหิ สทฺธึ สํสคฺคเภโท สมฺภวติ อชฺฌาสยานุสนฺธิปุจฺฉานุสนฺธิสมฺภวโต, อตฺตชฺฌาสยอฏฺฐุปฺปตฺตีนํ อญฺญมญฺญํ สํสคฺโค นตฺถีติ นิรวเสโส ปฏฺฐานนโย น สมฺภวติ. ตทนฺโตคธตฺตา วา สมฺภวนฺตานํ เสสนิกฺเขปานํ ๓- มูลนิกฺเขปวเสน จตฺตาโร สุตฺตนิกฺเขปาติ วุตฺตํ.