วิมุตฺติสุขปฏิสํเวทีติ ๑- ตตฺราปิ ธมฺมํ วิจินนฺโต ๒- วิมุตฺติสุขญฺจ ปฏิสํเวเทนฺโต นิสีทิ. โพธิรุกฺขโต ปุรตฺถิมทิสาภาเค เอส รุกฺโข โหติ. สตฺตาหนฺติ จ อิทํ น ปลฺลงฺกสตฺตาหโต อนนฺตรสตฺตาหํ. ภควา หิ ปลฺลงฺกสตฺตาหโต อปรานิปิ ตีณิ สตฺตาหานิ โพธิสมีเปเยว วีตินาเมสิ.

ตตฺรายํ อนุปุพฺพิกถา:- ภควติ กิร สมฺมาสมฺโพธึ ปตฺวา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺเน "น ภควา วุฏฺฐาติ, กินฺนุ โข อญฺเญปิ ๓- พุทฺธตฺตกรา ธมฺมา อตฺถี"ติ เอกจฺจานํ เทวตานํ กงฺขา อุทปาทิ. อถ ภควา อฏฺฐเม ทิวเส สมาปตฺติโต วุฏฺฐาย เทวตานํ กงฺขํ ญตฺวา กงฺขาวิธมนตฺถํ อากาเส อุปฺปติตฺวา ยมกปาฏิหาริยํ ทสฺเสตฺวา ตาสํ กงฺขํ วิธเมตฺวา ปลฺลงฺกโต อีสกํ ปาจีนนิสฺสิเต อุตฺตรทิสาภาเค ฐตฺวา จตฺตาริ อสงฺเขฺยยฺยานิ กปฺปสตสหสฺสญฺจ อุปจิตานํ ปารมีนํ ผลาธิคมฏฺฐานํ ๔- ปลฺลงฺกํ โพธิรุกฺขญฺจ อนิมิเสหิ จกฺขูหิ โอโลกยมาโน สตฺตาหํ วีตินาเมสิ, ตํ ฐานํ อนิมิสเจติยํ นาม ชาตํ. อถ ปลฺลงฺกสฺส จ ฐิตฏฺฐานสฺส จ อนฺตรา ปุรตฺถิมโต จ ปจฺฉิมโต จ อายเต รตนจงฺกเม จงฺกมนฺโต สตฺตาหํ วีตินาเมสิ, ตํ ฐาน ๕- รตนจงฺกมเจติยํ นาม ชาตํ. ตโต ปจฺฉิมทิสาภาเค เทวตา รตนฆรํ มาปยึสุ, ตตฺถ ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา อภิธมฺมปิฏกํ วิเสสโต อนนฺตนยํ สมนฺตปฏฺฐานํ วิจินนฺโต สตฺตาหํ วีตินาเมสิ, ตํ ฐานํ รตนฆรเจติยํ นาม ชาตํ. เอวํ โพธิสมีเปเยว จตฺตาริ สตฺตาหานิ วีตินาเมตฺวา ปญฺจเม สตฺตาเห โพธิรุกฺขมูลโต ๖- อชปาลนิโคฺรธํ อุปสงฺกมิตฺวา ตสฺส มูเล ปลฺลงฺเกน นิสีทิ.

@๔ สี. ปุญฺญาทิคมนียฏฺฐานํ ผลสมาปตฺตาทิคมฏฺฐานํ, ม. ปุญฺญาทิคมนียฏฺฐานํ