๖. มหากสฺสปสุตฺตวณฺณนา

[๖] ฉฏฺเฐ ราชคเหติ เอวํนามเก นคเร. ตํ หิ มหามนฺธาตุมหาโควินฺทาทีหิ ปริคฺคหิตตฺตา "ราชคหนฺ"ติ วุจฺจติ. "ทุรภิภวนียตฺตา ๔-

@๓ สี.,ม. พฺราหฺมณสงฺขาตธมฺเมน ๔ สี. ทุรภิพาธนียตฺตา นํ ปฏิราชูนํ คหภูตนฺติ ราชคหนฺ"ติอาทินา อญฺเญเนตฺถ ปกาเรน วณฺณยนฺติ, กินฺเตหิ, นามเมตํ ตสฺส นครสฺส. ตํ ปเนตํ พุทฺธกาเล จกฺกวตฺติกาเล จ นครํ โหติ, เสสกาเล สุญฺญํ ยกฺขปริคฺคหิตํ เตสํ วสนวนํ ๑- หุตฺวา ติฏฺฐติ. เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเปติ เวฬุวนนฺติ ตสฺส วิหารสฺส นามํ. ตํ กิร อฏฺฐารส- หตฺถุพฺเพเธน ปากาเรน ปริกฺขิตฺตํ พุทฺธสฺส ภควโต วสนานุจฺฉวิกาย มหติยา คนฺธกุฏิยา อญฺเญหิ จ ปาสาทกุฏิเลณมณฺฑปจงฺกมวารโกฏฺฐกาทีหิ ปฏิมณฺฑิตํ พหิ เวฬูหิ ปริกฺขิตฺตํ อโหสิ นีโลภาสํ มโนรมํ, เตน "เวฬุวนนฺ"ติ วุจฺจติ. กลนฺทกานํ เจตฺถ นิวาปํ อทํสุ, ตสฺมา "กลนฺทกนิวาโป"ติ วุจฺจติ. ปุพฺเพ กิร อญฺญตโร ราชา ตํ อุยฺยานํ กีฬนตฺถํ ปวิฏฺโฐ สุรามทมตฺโต ทิวาเสยฺยํ อุปคโต สุปิ, ปริชโนปิสฺส "สุตฺโต ราชา"ติ ปุปฺผผลาทีหิ ปโลภิยมาโน อิโต จิโต จ ปกฺกามิ. อถ สุราคนฺเธน อญฺญตรสฺมา รุกฺขสุสิรา กณฺหสปฺโป นิกฺขมิตฺวา รญฺโญ อภิมุโข อาคจฺฉติ, ตํ ทิสฺวา รุกฺขเทวตา "รญฺโญ ชีวิตํ ทสฺสามี"ติ กลนฺทกเวเสน คนฺตฺวา กณฺณมูเล สทฺทมกาสิ. ราชา ปฏิพุชฺฌิ, กณฺหสปฺโป นิวตฺโต. โส ตํ ทิสฺวา "อิมาย กาฬกาย มม ชีวิตํ ทินฺนนฺ"ติ กาฬกานํ นิวาปํ ตตฺถ ปฏฺฐเปสิ, อภยโฆสญฺจ โฆสาเปสิ. ตสฺมา ตโต ปฏฺฐาย ตํ "กลนฺทกนิวาปนฺ"ติ สงฺขํ คตํ. กลนฺทกาติ หิ กาฬกานํ นามํ, ตสฺมึ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป.