อยญฺจสฺส อรหตฺตาธิมาโน กึ นิสฺสาย อุปฺปนฺโนติ? "อปฺปิจฺฉตาย สนฺตุฏฺฐิตาย สลฺเลขตาย ทีฆรตฺตํ กตาธิการตฺตา ตทงฺคปฺปหานวเสน กิเลสานํ วิหตตฺตา อรหตฺตาธิมาโน อุปฺปนฺโน"ติ เกจิ วทนฺติ. อปเร ปนาหุ "พาหิโย ปฐมาทิชฺฌานจตุกฺกลาภี, ตสฺมาสฺส วิกฺขมฺภนปฺปหาเนน กิเลสานํ อสมุทาจารโต อรหตฺตาธิมาโน อุปฺปชฺชตี"ติ. ตทุภยมฺปิ เตสํ มติมตฺตเมว "สมฺภาวนาธิปฺปาโย ลาภสกฺการสิโลกํ นิกามยมาโน"ติ จ อฏฺฐกถายํ อาคตตฺตา. ตสฺมา วุตฺตนเยเนเวตฺถ อตฺโถ เวทิตพฺโพ.

อถ พาหิโย อากาเส ฐตฺวา กเถนฺตํ มหาพฺรหฺมานํ โอโลเกตฺวา จินฺเตสิ "อโห ภาริยํ วต กมฺมํ, ยมหํ อรหาติ จินฺเตสึ, อยญฺจ `อรหตฺตคามินี ปฏิปทาปิ เต นตฺถี'ติ วทติ, อตฺถิ นุ โข โลเก โกจิ อรหา"ติ. อถ นํ ปุจฺฉิ. เตน วุตฺตํ "อถ เก จรหิ เทวเต ๑- โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา"ติ.

ตตฺถ อถาติ ปุจฺฉารมฺเภ นิปาโต. เก จรหีติ เก เอตรหิ. โลเกติ โอกาสโลเก อยํ เหตฺถ อธิปฺปาโย:- ภาชนโลกภูเต สกลชมฺพุทีปตเล กสฺมึ ฐาเน ๒- อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปานฺนา เอตรหิ วิหรนฺติ, ยตฺถ มยนฺเต อุปสงฺกมิตฺวา เตสํ โอวาเท ฐตฺวา วฏฺฏทุกฺขโต มุญฺจิสฺสามาติ. อุตฺตเรสูติ สุปฺปารกปฏฺฏนโต ปุพฺพุตฺตรทิสาภาคํ สนฺธาย วุตฺตํ.