เย ปน "สนฺตานวเสน ปวตฺตมานานํ ธมฺมานํ อวิจฺเฉเทน เทสนฺตเรสุ ปาตุภาโว ทิฏฺโฐ, ยถา ตํ วีหิอาทิอวิญฺญาณกสนฺตาเน, เอวํ สวิญฺญาณกสนฺตาเนปิ อวิจฺเฉเทน เทสนฺตเรสุ ปาตุภาเวน ภวิตพฺพํ. อยญฺจ นโย สติ อนฺตราภเว ยุชฺชติ, น อญฺญถา"ติ ยุตฺตึ วทนฺติ. เตน หิ อิทฺธิมโต เจโตวสิปฺปตฺตสฺส จิตฺตานุคติกํ กายํ อธิฏฺฐหนฺตสฺส ขเณน พฺรหฺมโลกโต อิธูปสงฺกมเนน อิโต วา พฺรหฺมโลกคมเนน ยุตฺติ วตฺตพฺพา. ยทิ สพฺพตฺเถว อวิจฺฉินฺนเทเส ธมฺมานํ ปวตฺติ อิจฺฉิตา, ยทิปิ สิยา อิทฺธิมนฺตานํ อิทฺธิวิสโย อจินฺเตยฺโยติ. ตํ อิธาปิ สมานํ ๑- "กมฺมวิปาโก อจินฺเตยฺโย"ติ วจนโต. ๒- ตสฺมา ตํ เตสํ มติมตฺตเมว. อจินฺเตยฺยสภาวา หิ สภาวธมฺมา, เต กตฺถจิ ปจฺจยวเสน

อปเร ปน "อิธาติ กามภโว, หุรนฺติ อรูปภโว, อุภยมนฺตเรนาติ รูปภโว วุตฺโต"ติ. อญฺเญ "อิธาติ อชฺฌตฺติกายตนานิ, หุรนฺติ พาหิรายตนานิ, อุภยมนฺตเรนาติ จิตฺตเจตสิกา"ติ. "อิธาติ วา ปจฺจยธมฺมา, หุรนฺติ ปจฺจยุปฺปนฺนธมฺมา, อุภยมนฺตเรนาติ ปณฺณตฺติธมฺมา วุตฺตา"ติ วทนฺติ. ตํ สพฺพํ อฏฺฐกถาสุ นตฺถิ. เอวํ ตาว "ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐมตฺตํ ภวิสฺสตี"ติอาทินา ทิฏฺฐาทิวเสน จตุธา เตภูมกธมฺมา สงฺคเหตพฺพา. ตตฺถ สุภสุขนิจฺจอตฺตคฺคาหปริวชฺชนมุเขน อสุภทุกฺขานิจฺจานตฺตานุปสฺสนา ทสฺสิตาติ เหฏฺฐิมาหิ วิสุทฺธีหิ สทฺธึ สงฺเขเปเนว วิปสฺสนา กถิตา. "ตโต ตฺวํ พาหิย น เตนา"ติ อิมินา ราคาทีนํ สมุจฺเฉทสฺส อธิปฺเปตตฺตา มคฺโค. "ตโต ตฺวํ พาหิย น ตตฺถา"ติ อิมินา ผลํ. "เนวิธา"ติอาทินา อนุปาทิเสสา นิพฺพานธาตุ กถิตาติ ทฏฺฐพฺพํ. เตน วุตฺตํ "อถโข พาหิยสฺส ฯเปฯ อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจี"ติ.

อิมาย สงฺขิตฺตปทาย เทสนาย ตาวเทวาติ ตสฺมึเยว ขเณ, น กาลนฺตเร. อนุปทายาติ อคฺคเหตฺวา. อาสเวหีติ อาภวคฺคํ อาโคตฺรภุํ สวนโต ปวตฺตนโต จิรปาริวาสิยฏฺเฐน มทิราทิอาสวสทิสตาย จ "อาสวา"ติ ลทฺธนาเมหิ กามราคาทีหิ. วิมุจฺจีติ สมุจฺเฉทวิมุตฺติยา จ ปฏิปสฺสทฺธิวิมุตฺติยา จ วิมุจฺจิ นิสฺสชฺชิ. โส หิ สตฺถุ ธมฺมํ สุณนฺโต เอว สีลานิ โสเธตฺวา ยถาลทฺธํ จิตฺตสมาธึ นิสฺสาย วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา ขิปฺปาภิญฺญตาย ตาวเทว สพฺพาสเว เขเปตฺวา สห