@๒ ขุ.มหา. ๒๙/๑๔/๑๐, ขุ.จูฬ. ๓๐/๕๘,๑๗๐,๕๐๕/๘,๘๗,๒๔๖ (สฺยา)

@๓ ม.มู. ๑๒/๕๐๓/๔๔๕ ๔ วิ.มหา. ๔/๙/๙, ม.มู. ๑๒/๒๘๓/๒๔๔ ปฏฺฐาย อุปริ พฺรหฺมโลกโต ๑- เหฏฺฐา เอตสฺมึ โลเก ยํ วตฺถุกาเม ปฏิจฺจ กิเลสกามวเสน อุปฺปชฺชนโต กามสหคตํ สุขํ. ยญฺจิทํ ทิวิยํ สุขนฺติ ยญฺจ อิทํ ทิวิ ภวํ ทิพฺพวิหารวเสน จ ลทฺธพฺพํ พฺรหฺมานํ มนุสฺสานญฺจ รูปสมาปตฺติสุขํ. ตณฺหกฺขยสุขสฺสาติ ยํ อาคมฺม ตณฺหา ขียติ, ตํ นิพฺพานํ อารมฺมณํ กตฺวา ตณฺหาย จ ปฏิปสฺสมฺภนวเสน ปวตฺตผลสมาปตฺติสุขํ ตณฺหกฺขยสุขํ นาม, ตสฺส ตณฺหกฺขยสุขสฺส. เอเตติ ลิงฺควิปลฺลาเสน นิทฺเทโส, เอตานิ สุขานีติ อตฺโถ. เกจิ อุภยมฺปิ สุขสามญฺเญน คเหตฺวา "เอตฺน"ติ ปฐนฺติ, เตสํ "กลํ นคฺฆตี"ติ ปาเฐน ภวิตพฺพํ.

โสฬสินฺติ โสฬสนฺนํ ปูรณึ. อยํ เหตฺถ สงฺเขปตฺโถ:- จกฺกวตฺติสุขํ อาทึ กตฺวา สพฺพสฺมึ มนุสฺสโลเก มนุสฺสสุขํ, นาคสุปณฺณาทิโลเก นาคาทีหิ อนุภวิตพฺพํ สุขํ, จาตุมหาราชิกาทิเทวโลเก ฉพฺพิธํ กามสุขนฺติ ยํ เอกาทสวิเธ กามโลเก อุปฺปชฺชนฺตํ กามสุขํ, ยญฺจ อิทํ รูปารูปเทเวสุ ทิพฺพวิหารภูเตสุ รูปารูปชฺฌาเนสุ จ อุปฺปนฺนตฺตา "ทิวิยนฺ"ติ ลทฺธนามํ โลกิยชฺฌานสุขํ, สกลมฺปิ ตทุภยํ ตณฺหกฺขยสุขสงฺขาตํ ผลสมาปตฺติสุขํ โสฬส ภาเค กตฺวา ตโต เอกภาคํ โสฬสภาคคุเณ ลทฺธํ เอกภาคสงฺขาตํ กลํ น อคฺฆตีติ.

อยญฺจ อตฺถวณฺณนา ผลสมาปตฺติสามญฺเญน วุตฺตา. ปาฬิยํ อวิเสเสน ตณฺหกฺขยสฺส อาคตตฺตา ปฐมผลสมาปตฺติสุขสฺสาปิ กลํ โลกิยํ นคฺฆติ เอว. ตถาหิ วุตฺตํ:-