เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ ทุลฺลเภ พุทฺธุปฺปาเท มนุสฺสตฺตลาเภ จ สตฺตานํ สกิญฺจนภาเวน กิจฺจปสุตตาย กุสลนฺตราโย โหติ, น อกิญฺจนสฺสาติ เอตมตฺถํ สพฺพาการโต วิทิตฺวา. อิมํ อุทานนฺติ ตทตฺถปริทีปนเมว อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ สุขํ วต ตสฺส น โหติ กิญฺจีติ ยสฺส ปุคฺคลสฺส กิญฺจิ รูปาทีสุ เอกวตฺถุมฺปิ "มเมตนฺ"ติ ตณฺหาย ปริคฺคหิตภาเวน น โหติ นตฺถิ น วิชฺชติ, สุขํ วต ตสฺส ปุคฺคลสฺส, อโห สุขเมวาติ อตฺโถ. "น โหสี"ติปิ ปาโฐ, ตสฺส อตีตกาลวเสน อตฺโถ เวทิตพฺโพ. เกจิ ปน น โหติ กิญฺจีติ ปทสฺส "ราคาทิกิญฺจนํ ยสฺส น โหตี"ติ อตฺถํ วณฺเณนฺติ, ตํ น สุนฺทรํ ปริคฺคหธมฺมวเสน เทสนาย อาคตตฺตา. ราคาทิกิญฺจนนฺติ ปริคฺคเหตพฺพสฺสาปิ สงฺคเห สติ ยุตฺตเมว วุตฺตํ สิยา อถวา ยสฺส ปุคฺคลสฺส กิญฺจิ อปฺปมฺปิ กิญฺจนํ ปลิโพธชาตํ ราคาทิกิญฺจนาภาวโต เอว น โหติ, ตํ ตสฺส อกิญฺจนตฺตํ สุขสฺส ปจฺจยภาวโต สุขํ วต, อโห สุขนฺติ อตฺโถ. กสฺส ปน น โหติ กิญฺจนนฺติ เจ, อาห "สงฺขาตธมฺมสฺส พหุสฺสุตสฺสา"ติ. โย จตูหิปิ มคฺคสงฺขาหิ

อิติ ภควา อกิญฺจนภาเว อานิสํสํ ทสฺเสตฺวา สกิญฺจนภาเว อาทีนวํ ทสฺเสตุํ "สกิญฺจนํ ปสฺสา"ติอาทิมาห. ตสฺสตฺโถ:- ราคาทิกิญฺจนานํ อามิสกิญฺจนานญฺจ อตฺถิตาย สกิญฺจนํ, สกิญฺจนตฺตา เอว อลทฺธานญฺจ ลทฺธานญฺจ กามานํ ปริเยสนารกฺขณเหตุ กิจฺจกรณียวเสน "อหํ มมา"ติ คหณวเสน จ วิหญฺญมานํ วิฆาตํ อาปชฺชมานํ ปสฺสาติ ธมฺมสํเวคปฺปตฺโต สตฺถา อตฺตโน จิตฺตํ วทติ. ชโน ชนสฺมึ ปฏิพนฺธรูโปติ ๑- สยํ อญฺโญ ชโน สมาโน อญฺญสฺมึ ชเน "อหํ อิสฺส, มม อยนฺ"ติ ตณฺหาวเสน ปฏิพทฺธสภาโว หุตฺวา วิหญฺญติ วิฆาตํ อาปชฺชติ. "ปฏิพทฺธจิตฺโต"ติปิ ปาโฐ. อยญฺจ อตฺโถ:-