@๓ วิ.จูฬ. ๗/๓๓๑/๑๑๕ ๔ อง.เอกก. ๒๐/๑๙๓/๒๓ นิวาสฏฺฐานํ ชนสมฺพาธาภาวโต อิธ สุญฺญาคารนฺติ อธิปฺเปตํ. อถวา ฌานกณฺฏกานํ สทฺทานํ อภาวโต วิวิตฺตํ ยงฺกิญฺจิ อคารมฺปิ สุญฺญาคารนฺติ เวทิตพฺพํ. ตํ สุญฺญาคารํ อุปคโต. อภิกฺขณนฺติ พหุลํ. อุทานํ อุทาเนสีติ โส หิ อายสฺมา อรญฺเญ ทิวาวิหารํ อุปคโตปิ รตฺติวาสูปคโตปิ เยภุยฺเยน ผลสมาปตฺติสุเขน นิโรธสุเขน จ วีตินาเมติ, ตสฺมา ตํ สุขํ สนฺธาย ปุพฺเพ อตฺตนา อนุภูตํ สภยํ สปริฬาหํ รชฺชสุขํ ชิคุจฺฉิตฺวา "อโห สุขํ อโห สุขนฺ"ติ โสมนสฺสสหคตํ ๑- ญาณสมุฏฺฐานํ ปีติสมุฏฺฐานํ ๒- สมุคฺคิรติ.

สุตฺวาน เตสํ ๓- เอตทโหสีติ เตสํ ๓- สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ตสฺส อายสฺมโต "อโห สุขํ อโห สุขนฺ"ติ อุทาเนนฺตสฺส อุทานํ สุตฺวา "นิสฺสํสยํ เอส อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรตี"ติ เอวํ ปริวิตกฺกิตํ อโหสิ. เต ภิกฺขู ปุถุชฺชนา ตสฺส อายสฺมโต วิเวกสุขํ สนฺธาย อุทานํ อชานนฺตา เอวํ อมญฺญึสุ, เตน วุตฺตํ "นิสฺสํสยนฺ"ติอาทิ. ตตฺถ นิสฺสํสยนฺติ อสนฺเทเหน, เอกนฺเตนาติ อตฺโถ. "ยํ โส ปุพฺเพ อคาริยภูโต สมาโน"ติ ปาฬึ วตฺวา "อนุภวี"ติ วจนเสเสน เกจิ อตฺถํ วณฺเณนฺติ, อปเร "ยํ สา"ติ ปฐนฺติ, "ยํส ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺสา"ติ ปน ปาฬิ. ตตฺถ ยํสาติ ยํ อสฺส สนฺธิวเสน หิ อการสการโลโป "เอวํส เต ๔- , ปุปฺผํสา อุปฺปชฺชี"ติอาทีสุ ๕- วิย. ตสฺสตฺโถ:- อสฺส อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส ปพฺพชิตโต ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺส คหฏฺฐสฺส สโต ยํ รชฺชสุขํ อนุภูตํ. โส ตมนุสฺสรมาโนติ โส ตํ สุขํ เอตรหิ อุกฺกณฺฐนวเสน อนุสฺสรนฺโต.

เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุนฺติ เต สมฺพหุลา ภิกฺขู อุลฺลปนสภาวสณฺฐิตา ตสฺส อนุคฺคหณาธิปฺปเยน ภควนฺตํ เอตทโวจุํ, น อุชฺฌานวเสน.