อากงฺขติ วิวิจฺเจว กาเมหิ ฯเปฯ วิหรตี"ติ. ๒- อาทินา นวานุปุพฺพวิหารฉฬภิญฺญาทิเภเท อุตฺตริมนุสฺสธมฺเม อตฺตนา สมสมฏฺฐาเน ฐปิโต, น เจตฺถ "ยทิ เอวํ เถโร ยมกปาฏิหาริยมฺปิ กเรยฺยา"ติ วตฺตพฺพํ สาวกสาธารณานํเยว ฌานาทีนํ อธิปฺเปตตฺตาติ.

โปราณา ปนาหุ:- อญฺญตรํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวาติ นิโรธสมาปตฺตึ ๑- สมาปชฺชิตฺวา. กถํ ปน นิโรธสมาปตฺติ สมาธีติ วุตฺตา? สมาธานฏฺเฐน. โก ปนายํ สมาธานฏฺโฐ? สมฺมเทว อาธาตพฺพตา. ยา หิ เอสา ปจฺจนีกธมฺเมหิ อกมฺปนียา พลปฺปตฺติยา สมถพลํ วิปสฺสนาพลนฺติ อิเมหิ ทฺวีหิ พเลหิ, อนิจฺจทุกฺขานตฺตนิพฺพิทาวิราคนิโรธปฏินิสฺสคฺควิวฏฺฏานุปสฺสนา จตฺตาริ มคฺคญาณานิ จตฺตาริ จ ผลญาณานีติ อิเมสํ โสฬสนฺนํ ญาณานํ วเสน โสฬสหิ ญาณจริยาหิ, ปฐมชฺฌาณสมาธิอาทโย อฏฺฐ สมาธี เอกชฺฌํ กตฺวา คหิโต เตสํ อุปจารสมาธิ จาติ อิเมสํ นวนฺนํ สมาธีนํ วเสน นวหิ สมาธิจริยาหิ กายสงฺขาโร วจีสงฺขาโร จิตฺตสงฺขาโรติ อิเมสํ ติณฺณํ สงฺขารานํ ตตฺถ ตตฺถ ปฏิปฺปสฺสทฺธิยา ตถา วิหริตุกาเมน ยถาวุตฺเตสุ ฐาเนสุ วสีภาวปฺปตฺเตน อรหตา อนาคามินา วา ยถาธิปฺเปตํ กาลํ จิตฺตเจตสิกสนฺตานสฺส สมฺมเทว อปฺปวตฺติ อาธาตพฺพา, ตสฺสา ตถา สมาธาตพฺพตา อิธ สมาธานฏฺโฐ, เตนายํ วิหาโร สมาธีติ วุตฺโต, น อวิกฺเขปฏฺเฐน. เอเตนสฺส สมาปตฺติอตฺโถปิ วุตฺโตติ เวทิตพฺโพ. อิมํ หิ นิโรธสมาปตฺตึ สนฺธาย ปฏิสมฺภิทามคฺเค:-

"กถํ ทฺวีหิ พเลหิ สมนฺนาคตตฺตา ติณฺณํ ปฏิปฺปสฺสทฺธิยา