เอตฺถ จ "โลกมิมนฺ"ติ ปฐมํ ตาว สกลมฺปิ สตฺตนิกายํ สามญฺญโต เอกตฺตํ อุปเนนฺโต เอกวจเนน อโนธิโส คหณํ ทีเปตฺวา "สฺวายํ โลโก ภวโยนิคติฐิติสตฺตาวาสาทิวเสน เจว ตตฺถาปิ ตํตํสตฺตนิกายาทิวเสน จ อเนกเภทภินฺโน ปจฺเจกํ มยา โวโลกิโต"ติ อตฺตโน พุทฺธจกฺขุญาณานุภาวํ ปกาเสนฺโต สตฺถา ปุน วจนเภทํ กตฺวา พหุวจเนน โอธิโส คหณํ ทีเปติ "ปุถู อวิชฺชาย ปเรตา ภูตา"ติอาทินา. เอวญฺจ กตฺวา "โลกมิมนฺ"ติ อุปโยควจนํ กตฺวา "อวิชฺชาย ปเรตา"ติอาทินา ปจฺจตฺตพหุวจนนิทฺเทโสปิ อวิรุทฺโธ โหติ ภินฺนวากฺยตฺตา. เกจิ ปน เอกวากฺยตาธิปฺปาเยน "อวิชฺชาย ปเรสํ ภูตํ ภูตรตํ ภวา อปริมุตฺตนฺ"ติ วทนฺติ, ๑- วิภตฺติเภทวาเสเนว ปน ปุราณปาโฐ.

อิทานิ เยน อุปาเยน ภววิปฺปโมกฺโข โหติ, ตํ สพฺพํ ติตฺถิยานํ อวิสยภูตํ พุทฺธโคจรํ วิปสฺสนาวีถึ ทสฺเสนฺโต "เย หิ เกจี"ติอาทิมาห. ตตฺถ เย หิ เกจิ ภวาติ กามภวาทิสญฺญีภวาทิเอกโวการภวาทิวิภาเคน นานาเภทภินฺนา สาตวนฺโต วา อสาตวนฺโต วา ๒- ทีฆายุกา วา อิตฺตรลกฺขณา วา เย หิ เกจิ ภวา. สพฺพธีตี อุทฺธํ อโธ ติริยนฺติ อาทิวิภาเคน สพฺพตฺถ. สพฺพตฺถตายาติ สคฺคาปายมนุสฺสาทิวิภาเคน. ๓- สพฺเพ เตติอาทีสุ สพฺเพปิ เต ภวา รูปเวทนาทิธมฺมา หุตฺวา อภาวฏฺเฐน อนิจฺจา, อุทยพฺพยปฏิปีฬิตตฺตา ทุกฺขา, ชราย มรเณน จาติ ทฺวิธา วิปริณาเมตพฺพตาย วิปริณามธมฺมา. อิติสทฺโท อาทฺยตฺโถ ปการตฺโถ วา. เตน อนตฺตลกฺขณมฺปิ สงฺคเหตฺวา

@๓ ก....สพฺพภาเวน อวสวตฺตนฏฺเฐน อนตฺตา, วิปริณามธมฺมตาย วา อวสวตฺตนฏฺเฐน อนตฺตาติ วุตฺตา.