อปโร นโย:- กิเลสานํ พลวภาวโต, ปาปกิริยาย สุกรภาวโต, ปุญฺญกิริยาย จ ทุกฺกรภาวโต พหุกฺขตฺตุํ อปาเยสุ ปตนสีโลติ ปาตี, ปุถุชฺชโน. อนิจฺจตาย วา ภวาทีสุ กมฺมเวคกฺขิตฺโต ฆฏียนฺตํ วิย อนวฏฺฐาเนน ปริพฺภมนโต คมนสีโลติ ปาตี, มรณวเสน วา ๑- ตมฺหิ ตมฺหิ สตฺตนิกาเย อตฺตภาวสฺส ปตนสีโลติ วา ปาตี, สตฺตสนฺตาโน จิตฺตเมว วา. ตํ ปาตินํ สํสารทุกฺขโต โมกฺเขตีติ ปาติโมกฺขํ. จิตฺตสฺส หิ วิโมกฺเขน สตฺโต "วิมุตฺโต"ติ วุจฺจติ. วุตฺตํ หิ "จิตฺตโวทานา สตฺตา วิสุชฺฌนฺตี"ติ ๒- "อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตนฺ"ติ ๓- จ.

อถ วา อวิชฺชาทินา เหตุนา สํสาเร ปตฺติ คจฺฉติ ปวตฺตตีติ ปาตี, "อวิชฺชานีวรณานํ สตฺตานํ ตณฺหาสญฺโญชนานํ สนฺธาวตํ สํสรตนฺ"ติ ๔- หิ

@๓ วิ.มหา. ๔/๒๘/๒๓ ๔ สํ.นิ. ๑๖/๑๒๔/๑๗๒ วุตฺตํ. ตสฺส ปาติโน สตฺตสฺส ตณฺหาทิสงฺกิเลสตฺตยโต โมกฺโข เอเตนาติ ปาติโมกฺโข, "กณฺเฐกาโลติอาทีนํ วิย สมาสสิทฺธิ เวทิตพฺพา.