กิมฺปน โส ยกฺขตฺตภาเวเนว นิรยํ อุปคจฺฉีติ? น อุปคจฺฉิ, ยํ เหตฺถ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ ปาปกมฺมํ อโหสิ, ตสฺส พเลน ยกฺขตฺตภาเว มหนฺตํ ทุกฺขํ อนุภวิ. ยมฺปน อุปปชฺชเวทนียํ อานนฺตริยกมฺมํ, เตน จุติอนนฺตรํ นิรเย อุปฺปชฺชีติ. เถรสฺส ปน สมาปตฺติพเลน อุปตฺถมฺภิตสรีรสฺส น โกจิ วิกาโร อโหสิ. สมาปตฺติโต อวุฏฺฐิตกาเล หิ ตํ ยกฺโข ปหริ, ตถา ปหรนฺตํ ตํ ทิพฺพจกฺขุนา ทิสฺวา อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ธมฺมเสนาปตึ อุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมนสมกาลเมว จ ธมฺมเสนาปติ สมาปตฺติโต วุฏฺฐาสิ. อถ นํ

@๓ สี.,ม.,ก. มหานิรเย อวตฺถาสีติ ๔ สี.,ม.,ก. อวตฺถาสีติ มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ สรีรวุตฺตึ ๑- ปุจฺฉิ, โสปิสฺส พฺยากาสิ, เตน วุตฺตํ "อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ฯเปฯ อปิจ เม สีสํ โถกํ ทุกฺขนฺ"ติ.

ตตฺถ โถกํ ทุกฺขนฺติ โถกํ อปฺปมตฺตกํ มธุรชาตํ วิย เม สีสํ ทุกฺขิตํ, ทุกฺขปฺปตฺตนฺติ อตฺโถ. ทุกฺขาธิฏฺฐานํ หิ สีสํ ทุกฺขนฺติ วุตฺตํ. "สีเส โถกํ ทุกฺขนฺ"ติปิ ปาโฐ. กถมฺปน สมาปตฺติพเลน สรีเร อุปตฺถมฺภิเต ๒- เถรสฺส สีเส โถกมฺปิ ทุกฺขํ อโหสีติ? อจิเรเนว วุฏฺฐิตตฺตา. อนฺโตสมาปตฺติยํ อปญฺญายมาน- ทุกฺขญฺหิ กายนิสฺสิตตฺตา นิทฺทํ อุปคตสฺส มกสาทิชนิตํ วิย ปฏิพุทฺธสฺส โถกํ ปญฺญายิตฺถ.