@๓ ฉ.ม. อิเมสุ ปญฺจสุ โกลาหเลสุ เทวมนุสฺสานํ อิทํ มงฺคลโกลาหลํ โลเก อุปฺปชฺชิ

@๔ ฉ.ม., อิ. อนฺโตฆรชนานํ ๕ ฉ.ม. ปุญฺเญน เตเชน อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ ฐตฺวา เอตทโวจุํ "ยคฺเฆ มาริส ชาเนยฺยาสิ, เอตรหิ มงฺคลปญฺหา สมุฏฺฐิตา, เอเก `ทิฏฺฐํ มงฺคลนฺ'ติ วทนฺติ, เอเก `สุตํ มงฺคลนฺ'ติ, เอเก `มุตํ มงฺคลนฺ'ติ, ตตฺถ มยญฺจ อญฺเญ จ อนิฏฺฐงฺคตา, สาธุ วต โน ตฺวํ ยาถาสภาวโต พฺยากโรหี"ติ. เทวราชา ปกติยาปิ ปญฺญวา "อยํ มงฺคลกถา กตฺถ ปฐมํ สมุฏฺฐิตา"ติ อาห. "มยํ เทว จาตุมฺมหาราชิกานํ อสฺสุมฺหา"ติ อาหํสุ. ตโต จาตุมฺมหาราชิกา อากาสฏฺฐกเทวตานํ, อากาสฏฺฐกเทวตา ภุมฺมเทวตานํ, ภุมฺมเทวตา มนุสฺสารกฺขเทวตานํ, มนุสฺสารกฺขเทวตา "มนุสฺสโลเก สมุฏฺฐิตา"ติ อาหํสุ.

อถ เน ๑- สกฺโก เทวานมินฺโท "สมฺมาสมฺพุทฺโธ กตฺถ วสตี"ติ ปุจฺฉิ. "มนุสฺสโลเก เทวา"ติ อาหํสุ. ตํ ภควนฺตํ โกจิ ปุจฺฉีติ. น โกจิ เทวาติ. กินฺนุโข นาม ตุเมฺห มาริสา อคฺคึ ฉฑฺเฑตฺวา ขชฺโชปนกํ อุชฺชาเลถ, เยน ตุเมฺห อนวเสสมงฺคลเทสกํ ตํ ภควนฺตํ อติกฺกมิตฺวา ๒- มํ ปุจฺฉิตพฺพํ มญฺเญถ, อาคจฺฉถ มาริสา, ตํ ภควนฺตํ ปุจฺฉาม, อทฺธา สสฺสิรีกํ ปญฺหเวยฺยากรณํ ลภิสฺสามาติ เอกํ เทวปุตฺตํ อาณาเปสิ "ตฺวํ ปน ภควนฺตํ ปุจฉา"ติ. โส เทวปุตฺโต ตํ ขณานุรูเปน อลงฺกาเรน อตฺตานํ อลงฺกริตฺวา วิชฺชุริว วิชฺโชตมาโน เทวคณปริวุโต เชตวนมหาวิหารํ คนฺตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ ฐตฺวา มงฺคลปญฺหํ ปุจฺฉนฺโต คาถาย อชฺฌภาสิ "พหูเทวา มนุสฺสา จ. ฯเปฯ มงฺคลมุตฺตมนฺ"ติ.

อิทํ มงฺคลปญฺหสมุฏฺฐานํ