กติวสฺโสติ โส กิร มชฺฌิมวยสฺส ตติยโกฏฺฐาเส ฐิโต อากปฺปสมฺปนฺโน จ ปเรสํ จิรตรปพฺพชิโต วิย ขายติ. ตํ สนฺธาย ภควา ปุจฺฉตีติ เกจิ, ตํ อการณํ. เอวํ สนฺเต ๒- สมาธิสุขํ อนุภวิตุํ ยุตฺโต, เอตฺตกํ กาลํ กสฺมา ปมาทํ อาปนฺโนติ ปุน อนุยุญฺชิตุํ สตฺถา "กตวสฺโสสี"ติ ตํ ปุจฺฉติ. เตเนวาห "กิสฺส ปน ตฺวํ ภิกฺขุ เอวํ จิรํ อกาสี"ติ.

ตตฺถ กิสฺสาติ กึ การณา. เอวํ จิรํ อกาสีติ เอวํ จิรายิ. เกน การเณน เอวํ จิรกาลํ ปพฺพชฺชํ อนุปคนฺตฺวา อคารมชฺเฌ วสีติ อตฺโถ. จิรํ ทิฏฺโฐ เมติ จิเรน จิรกาเลน มยา ทิฏฺโฐ. กาเมสูติ กิเลสกาเมสุ จ วตฺถุกาเมสุ จ. อาทีนโวติ โทโส. อปิจาติ กาเมสุ อาทีนเว เกนจิ ปกาเรน ทิฏฺเฐปิ น ตาวาหํ ฆราวาสโต นิกฺขิมิตุํ อสกฺขึ. กสฺมา? สมฺพาโธ ฆราวาโส อุจฺจาวเจหิ กิจฺจกรณีเยหิ สมุปพฺยูโฬฺห อคาริยภาโว. เตเนวาห "พหุกิจฺโจ พหุกรณีโย"ติ.

เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ กาเมสุ ยถาภูตํ อาทีนวทสฺสิโน จิตฺตํ จิรายิตฺวาปิ น ปติฏฺฐาติ, อญฺญทตฺถุํ ปทุมปลาเส อุทกพินฺทุ วิย วินิวตฺตติเยวาติ เอตมตฺถํ สพฺพาการโต วิทิตฺวา. อิมํ อุทานนฺติ ปวตฺติญฺจ นิวตฺติญฺจ สมฺมเทว ชานนฺโต ปวตฺติยํ ตนฺนิมิตฺเต จ น กทาจิปิ รมตีติ อิทมตฺถทีปกํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ ทิสฺวา อาทีนวํ โลเกติ สพฺพสฺมิมฺปิ ๓- สงฺขารโลเก "อนิจฺโจ ทุกฺโข วิปริณามธมฺโม"ติอาทินา อาทีนวํ โทสํ ปญฺญาจกฺขุนา ๔- ปสฺสิตฺวา. เอเตน