อเถกทิวสํ อายสฺมา อานนฺโท ทิวาฏฺฐาเน นิสินฺโน ภควโต จ อริยสํฆสฺส จ สมฺมาปฏิปตฺตึ ปจฺจเวกฺขิตฺวา ปีติโสมนสฺสชาโต "กถํ นุ โข ติตฺถิยานนฺ"ติ เตสํ ปฏิปตฺตึ อาวชฺเชสิ. อถสฺส เนสํ สพฺพถาปิ ทุปฺปฏิปตฺติเยว อุปฏฺฐาสิ. โส "เอวํมหานุภาเว นาม ปุญฺญูปนิสฺสยสฺส สมฺมาปฏิปตฺติยา ๑- จ อุกฺกํสปารมิปฺปตฺเต ภควติ, อริยสํเฆ จ ธรนฺเต กถํ อิเม อญฺญติตฺถิยา เอวํ ทุปฺปฏิปนฺนา อกตปุญฺญา วรากา ลาภิโน สกฺกตา ภวิสฺสนฺตี"ติ ติตฺถิยานํ ลาภสกฺการหานึ นิสฺสาย การุญฺญํ อุปฺปาเทตฺวา อถ อตฺตโน ปริวิตกฺกํ "ยาวกีวญฺจ ภนฺเต"ติอาทินา ภควโต อาโรเจสิ. ภควา จ ตํ "อานนฺท ตยา มิจฺฉา ปริวิตกฺกิตนฺ"ติ อวตฺวา สุวณฺณาลิงฺคสทิสํ ๒- คีวํ อุนฺนาเมตฺวา สุปุปฺผิตสตปตฺตสสฺสิรีกํ มหามุขํ อภิปฺปสนฺนตรํ กตฺวา "เอวเมตํ อานนฺทา"ติ สมฺปหํสิตฺวา "ยาวกีวญฺจา"ติอาทินา ตสฺส วจนํ ปจฺจนุโมทิ. เตน วุตฺตํ

เปฯ ภิกฺขุสํโฆ จา"ติ. อถ ภควา ตสฺส อฏฺฐุปฺปตฺติยํ อตีเตปิ มยิ อนุปฺปนฺเน เอกจฺเจ นีจชนา สมฺมานํ ลภิตฺวา มม อุปฺปาทโต ปฏฺฐาย หตลาภสกฺการา อเหสุนฺติ พาเวรุชาตกํ ๑- กเถสิ.

เอตมตฺถํ วิตฺวาติ ทิฏฺฐิคติกานํ ตาว สกฺการสมฺมาโน ยาว น สมฺมาสมฺพุทฺธา โลเก อุปฺปชฺชนฺติ, เตสมฺปน อุปฺปาทโต ปฏฺฐาย เต หตลาภสกฺการา นิปฺปภา นิตฺเตชาว โหนฺติ, ทุปฺปฏิปตฺติยา ทุกฺขโต จ น มุจฺจนฺตีติ เอตมตฺถํ สพฺพาการโต วิทิตฺวา ตทตฺถทีปกํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ โอภาสติ ตาว โส กิมีติ โส ขชฺชูปนกกิมิ ตาวเทว โอภาสติ โชตติ ทิปฺปติ. ๒- ยาว น อุณฺณมเต ๓- ปภงฺกโรติ ตีสุปิ มหาทีเปสุ เอกกฺขเณ อาโลกกรเณน "ปภงฺกโร"ติ ลทฺธนาโม สูริโย ยาว น อุคฺคมติ น อุเทติ. อนุคฺคเต หิ สูริเย ลทฺโธภาสา ขชฺชูปนกา วิปริวตฺตมานาปิ กณฺฏกผลสทิสา ตมสิ วิชฺโชตนฺติ. เวโรจนมฺหิ อุคฺคเต, หตปฺปโภ โหติ น จาปิ ภาสตีติ สมนฺตโต อนฺธการํ วิธมิตฺวา กิรณสหสฺเสน วิโรจนสภาวตาย เวโรจนนามเก อาทิจฺเจ อุฏฺฐิเต โส ขชฺชูปนโก หตปฺปโภ นิตฺเตโช กาฬโก โหติ, รตฺตนฺธกาเร วิย น ภาสติ ทิปฺปติ. ๒-