ยถาปิ ปาเป วิชฺชนฺเต กลฺยาณมฺปิ วิชฺชติ

เอวเมว ชาติ วิชฺชนฺเต อชาติมฺปิ อิจฺฉิตพฺพกา"ติอาทิ. ๑-

เอวํ ภควา อสงฺขตาย ธาตุยา ปรมตฺถโต อตฺถิภาวํ สมฺมุเขน ทสฺเสตฺวา อิทานิ ตพฺพิธุรธมฺมาโปหนมุเขนสฺส ๒- สภาวํ ทสฺเสตุํ "ยตฺถ เนว ปฐวี น อาโป"ติอาทิมาห. ตตฺถ ยสฺมา นิพฺพานํ สพฺพสงฺขารวิธุรสภาวํ ยถา สงฺขตธมฺเมสุ กตฺถจิ นตฺถิ, ตถา ตตฺถปิ สพฺเพ สงฺขตธมฺมา. น หิ สงฺขตาสงฺขตธมฺมานํ สโมธานํ สมฺภวติ. ตตฺรายํ อตฺถวิภาวนา:- ยตฺถ ยสฺมึ นิพฺพาเน ยสฺสํ อสงฺขตธาตุยํ เนว กกฺขฬลกฺขณา ปฐวีธาตุ อตฺถิ, น ปคฺฆรณลกฺขณา อาโปธาตุ, น อุณฺหลกฺขณา เตโชธาตุ, น วิตฺถมฺภนลกฺขณา วาโยธาตุ อตฺถิ. อิติ จาตุมหาภูตาภาววจเนน ยถา สพฺพสฺสปิ อุปาทารูปสฺส อภาโว วุตฺโต โหติ ตนฺนิสฺสิตตฺตา. เอวํ อนวเสสโต กามรูปภวสฺส ตตฺถ อภาโว วุตฺโต โหติ ตทายตฺตวุตฺติภาวโต. น หิ มหาภูตนิสฺสเยน วินา ปญฺจโวการภโว เอกโวการภโว วา สมฺภวตีติ.