อนฺตรามคฺเค โจรา นิกฺขมิตฺวาติ ตทา กิร ปญฺจสตา ปุริสา ลุทฺทา โลหิตปาณิโน ราชาปราธิโน หุตฺวา อรญฺญํ ปวิสิตฺวา โจริกาย ชีวิกํ กปฺเปนฺตา "ปาริปนฺถิกภาเวน รญฺโญ อายปถํ ปจฺฉินฺทิสฺสามา"ติ มคฺคสมีเป อรญฺเญ ติฏฺฐนฺติ. เต เถรํ เตน มคฺเคน คจฺฉนฺตํ ทิสฺวา "อยํ สมโณ อิมินา มคฺเคน อาคจฺฉติ, อวฬญฺชิตพฺพํ มคฺคํ วฬญฺเชติ, อมฺหากํ อตฺถิภาวํ น ชานาติ, หนฺท นํ ชานาเปสฺสามา"ติ กุชฺฌิตฺวา คหนฏฺฐานโต เวเคน นิกฺขมิตฺวา สหสา เถรํ ภูมิยํ ปาเตตฺวา หตฺถปาเทหิ โกฏฺเฏตฺวา มตฺติกาปตฺตญฺจสฺส ภินฺทิตฺวา จีวรํ ขณฺฑาขณฺฑิกํ ฉินฺทิตฺวา ปพฺพชิตตฺตา "ตํ น หนาม, อิโต ปฏฺฐาย อิมสฺส มคฺคสฺส สปฺปฏิภยภาวํ ๑- ชานาหี"ติ วิสฺสชฺเชสุํ. เตน วุตฺตํ "อถ โข อายสฺมโต ฯเปฯ วิปฺผาเลสุนฺ"ติ

ภควาปิ "อยํ เตน มคฺเคน คโต โจเรหิ พาธิโต มํ ปริเยสิตฺวา อิทาเนว อาคมิสฺสตี"ติ ญตฺวา โถกํ คนฺตฺวา มคฺคา โอกฺกมฺม อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ. อายสฺมาปิ โข นาคสมาโล ปจฺจาคนฺตฺวา สตฺถารา คตมคฺคเมว คเหตฺวา คจฺฉนฺโต ตสฺมึ รุกฺขมูเล ภควนฺตํ ปสฺสิตฺวา อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา ตํ ปวตฺตึ สพฺพํ อาโรเจสิ. เตน วุตฺตํ "อถ โข อายสฺมา นาคสมาโล ฯเปฯ สงฺฆาฏิญฺจ วิปฺผาเลสุนฺ"ติ.

เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ เอตํ อายสฺมโต นาคสมาลสฺส อตฺตโน วจนํ อนาทิยิตฺวา อเขมนฺตมคฺคคมนํ, อตฺตโน จ เขมนฺตมคฺคคมนํ วิทิตฺวา ตทตฺถทีปนํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.