อถสฺสา ภควา "ทุกฺขํ นาเมตํ ปิยวตฺถุนิมิตฺตํ, ยตฺตกานิ ปิยวตฺถูนิ, ตตฺตกานิ ทุกฺขานิ. ตสฺมา สุขกาเมน ทุกฺขปฺปฏิกูเลน สพฺพโส ปิยวตฺถุโต จิตฺตํ วิเวเจตพฺพนฺ"ติ ธมฺมํ เทเสนฺโต "เยสํ โข วิสาเข สตํ ปิยานิ, สตํ เตสํ ทุกฺขานี"ติอาทิมาห. ตตฺถ สตํ ปิยานีติ สตํ ปิยายิตพฺพวตฺถูนิ. "สตํ ปิยนฺ"ติปิ เกจิ ปฐนฺติ. เอตฺถ จ ยสฺมา เอกโต ปฏฺฐาย ยาว ทส, ตาว สงฺขฺยา สงฺเขฺยยฺยปฺปธานา, ตสฺมา "เยสํ ทส ปิยานิ ทส เตสํ ทุกฺขานี"ติอาทินา ปาฬิ อาคตา. เกจิ ปน "เยสํ ทส ปิยานํ, ทส เตสํ ทุกฺขานนฺ"ติอาทินา ปฐนฺติ, ตํ น สุนฺทรํ. ยสฺมา ปน วีสติโต ปฏฺฐาย ยาว สตํ, ตาว สงฺขฺยา สงฺเขฺยยฺยปฺปธานาว, ตสฺมา ตตฺถาปิ สงฺเขฺยยฺยปฺปธานตํเยว คเหตฺวา "เยสํ โข วิสาเข สตํ ปิยานิ, สตํ เตสํ ทุกฺขานี"ติอาทินา ปาฬิ อาคตา. สพฺเพสมฺปิ จ "เยสํ เอกํ ปิยํ, เอกํ เตสํ ทุกฺขนฺ"ติ ปาโฐ, น ปน ทุกฺขสฺสาติ. เอตสฺมึ หิ ปกฺเข เอกรสา เอกชฺฌาสยา จ ภควโต เทสนา โหติ. ตสฺมา ยถาวุตฺตนยาว ปาฬิ เวทิตพฺพา.

เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ โสกปริเทวาทิกํ เจตสิกํ กายิกญฺจ ทุกฺขํ ปิยวตฺถุนิมิตฺตํ ปิยวตฺถุมฺหิ สติ โหติ, อสติ น โหตีติ เอตมตฺถํ สพฺพาการโต ชานิตฺวา ตทตฺถปริทีปนํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตสฺสตฺโถ:- เย ญาติโภคโรคสีลทิฏฺฐิพฺยสเนหิ ผุฏฺฐสฺส อนฺโต นิชฺฌายนฺตสฺส พาลสฺส จิตฺตสนฺตาปลกฺขณา เย เกจิ มุทุมชฺฌาทิเภเทน ยาทิสา ตาทิสา โสกา วา เตหิเยว ผุฏฺฐสฺส โสกุทฺเทหกสมุฏฺฐาปิตวจีวิปฺปลาปลกฺขณา ๑-

เปฯ เปมโต ชายตี โสโก"ติ ๑- จ อาทิ. ตถา "ปิยปฺปภูตา กลหา วิวาทา, ปริเทวโสกา สห มจฺฉเรหี"ติ ๒- จ อาทิ. เอตฺถ จ "ปริเทวิตา วา ทุกฺขา วา"ติ ลิงฺควิปลฺลาเสน วุตฺตํ, "ปริเทวิตานิ วา ทุกฺขานิ วา"ติ วตฺตพฺเพ วิภตฺติโลโป วา กโตติ เวทิตพฺโพ.