@๒ ฉ.ม. จิตฺตาจารํ ๓ ที.สี. ๙/๔๘๔/๒๑๖, ขุ.ปฏิ. ๓๑/๑๐๒/๑๑๕ ปริกมฺมํ กตฺวา สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐาย สรีรํ อาวชฺชิตฺวา ปุน สมาปตฺตึ สมาปชฺชิตฺวา สรีรชฺฌาปนเตโชธาตุํ อธิฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายิ. สห อธิฏฺฐาเนน สพฺโพ กาโย อคฺคินา อาทิตฺโต อโหสิ. ขเณเนว จ โส อคฺคิ กปฺปวุฏฺฐานคฺคิ วิย อณุมตฺตมฺปิ สงฺขารคตํ มสิมตฺตมฺปิ ตตฺถ กิญฺจิ อนวเสเสนฺโต อธิฏฺฐานพเลน ฌาเปตฺวา นิพฺพายิ. เตน วุตฺตํ "อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต"ติอาทิ. ตตฺถ วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายีติ อิทฺธิจิตฺตโต วุฏฺฐหิตฺวา ภวงฺคจิตฺเตน ปรินิพฺพายิ.

ฌายมานสฺสาติ ชาลิยมานสฺส. ฑยฺหมานสฺสาติ ตสฺเสว เววจนํ. อถ วา ฌายมานสฺสาติ ชาลาปวตฺติกฺขณํ สนฺธาย วุตฺตํ. ฑยฺหมานสฺสาติ วีตจฺจิตงฺคารกฺขณํ. ฉาริกาติ ภสฺมํ. มสีติ กชฺชลํ. ๑- น ปญฺญายิตฺถาติ น ปสฺสิตฺถ, อธิฏฺฐานพเลน สพฺพํ ขเณเนว อนฺตรธายิตฺถาติ อตฺโถ. กสฺมา ปน เถโร อุตฺตริมนุสฺสธมฺมํ อิทฺธิปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ, นนุ ภควตา อิทฺธิปาฏิหาริยกรณํ ปฏิกฺขิตฺตนฺติ? น โจเทตพฺพเมตํ คิหีนํ สมฺมุขา ปฏิหาริยกรณสฺส ปฏิกฺขิตตฺตา. ตญฺจ โข วิกุพฺพนวเสน, น ปเนวํ อธิฏฺฐานวเสน. อยํ ปนายสฺมา ธมฺมสามินา อาณตฺโตว ปาฏิหาริยํ ทสฺเสสิ.

เอตมตฺถํ วิทิตฺวาติ เอตํ อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส อนุปาทาปรินิพฺพานํ สพฺพาการโต วิทิตวา ตทตฺถปริทีปนํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ.

ตตฺถ อเภทิ กาโยติ สพฺโพ ภูตุปาทายปฺปเภโท จตุสนฺติตรูปกาโย ภิชฺชิ, อนวเสสโต ฑยฺหิ, ๒- อนฺตรธายิ, อนุปฺปตฺติธมฺมตํ อาปชฺชิ. นิโรธิ สญฺญาติ รูปายตนาทิโคจรตาย รูปสญฺญาทิเภทา สพฺพาปิ สญฺญา อปฺปฏิสนฺธิเกน นิโรเธน นิรุชฺฌิ. เวทนา สีติภวึสุ สพฺพาติ วิปากเวทนา กิริยเวทนาติ สพฺพาปิ เวทนาอปฺปฏิสนฺธิกนิโรเธน นิรุทฺธตฺตา อณุมตฺตมฺปิ เวทนาทรถสฺส