ธมฺมสทฺโท ปริยตฺติสจฺจสมาธิปญฺญาปกติปุญฺญาปตฺติสุญฺญตาเญยฺยสภาวาทีสุ ทิสฺสติ. ตถา หิสฺส "อิธ ภิกฺขุ ธมฺมํ ปริยาปุณาตี"ติอาทีสุ ๑- ปริยตฺติ อตฺโถ. "ทิฏฺฐธมฺโม"ติอาทีสุ ๒- สจฺจานิ. "เอวํธมฺมา เต ภควนฺโต อเหสุนฺ"ติอาทีสุ ๓- สมาธิ. "สจฺจํ ธมฺโม ธิติ จาโค ส เว เปจฺจ น โสจตี"ติอาทีสุ ๔- ปญฺญา. "ชาติธมฺมานํ ภิกฺขเว สตฺตานํ เอวํ อิจฺฉา อุปฺปชฺชตี"ติอาทีสุ ๕- ปกติ. "ธมฺโม หเว รกฺขติ ธมฺมจารินฺ"ติอาทีสุ ๖- ปุญฺญํ. "ติณฺณํ ธมฺมานํ อญฺญตเรน วเทยฺย ปาราชิเกน วา สํฆาทิเสเสน วา ปาจิตฺติเยน วา"ติอาทีสุ ๗- อาปตฺติ. "ตสฺมึ โข ปน สมเย ธมฺมา โหนฺตี"ติอาทีสุ ๘- สุญฺญตา. "สพฺเพ ธมฺมา สพฺพากาเรน พุทฺธสฺส ภควโต ญาณมุเข อาปาถํ อาคจฺฉนฺตี"ติอาทีสุ ๙- เญยฺโย. "กุสลา ธมฺมา อกุสลา ธมฺมา"ติอาทีสุ ๑๐- สภาโว อตฺโถ. อิธาปิ สภาโว. ตสฺมา เอกธมฺมนฺติ เอกํ สงฺกิเลสสภาวนฺติ อธิปฺปาโย. เอโก จ โส ธมฺโม จาติ เอกธมฺโม, ตํ เอกธมฺมํ.

ภิกฺขเวติ ภิกฺขู อาลปติ. กิมตฺถํ ปน ภควา ธมฺมํ เทเสนฺโต ภิกฺขู อาลปติ, น ธมฺมเมว เทเสตีติ? สติชนนตฺถํ. ภิกฺขู หิ อญฺญํ จินฺเตนฺตาปิ ธมฺมํ ปจฺจเวกฺขนฺตาปิ กมฺมฏฺฐานํ มนสิกโรนฺตาปิ นิสินฺนา โหนฺติ, เต ปฐมํ อนาลปิตฺวา ธมฺเม เทสิยมาเน "อยํ เทสนา กึนิทานา กึปจฺจยา"ติ สลฺลกฺเขตุํ น สกฺโกนฺติ. อาลปิเต ปน สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา สลฺลกฺเขตุํ สกฺโกนฺติ, ตสฺมา สติชนนตฺถํ "ภิกฺขเว"ติ อาลปติ. เตน จ เตสํ ภิกฺขนสีลตาทิคุณโยคสิทฺเธน วจเนน หีนาธิกชนเสวิตํ วุตฺตึ ๑๑- ปกาเสนฺโต อุทฺธตทีนภาวนิคฺคหํ กโรติ.

@๔ ขุ.สุ. ๒๕/๑๙๐/๓๗๐, ขุ.ชา.๒๗/๕๗/๑๘ (สฺยา) ๕ ที.มหา. ๑๐/๓๙๘/๒๖๒