ภาวตฺถโต ปน ทุวิธํ จกฺขุ มํสจกฺขุ จ ปญฺญาจกฺขุ จ. เตสุ พุทฺธจกฺขุ สมนฺตจกฺขุ ญาณจกฺขุ ทิพฺพจกฺขุ ธมฺมจกฺขูติ ปญฺจวิธํ ปญฺญาจกฺขุ. ตตฺถ "อทฺทสํ โข อหํ ภิกฺขเว พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกนฺโต"ติ ๑- อิทํ พุทฺธจกฺขุ นาม. "สมนฺตจกฺขุ วุจฺจติ สพฺพญฺญุตญฺญาณนฺ"ติ ๒- อิทํ สมนฺตจกฺขุ นาม. "จกฺขุํ อุทปาที"ติ ๓- อิทํ ญาณจกฺขุ นาม. "อทฺทสํ โข อหํ ภิกฺขเว ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธนา"ติ ๔- อิทํ ทิพฺพจกฺขุ นาม. "วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาที"ติ ๕- อิทํ เหฏฺฐิมมคฺคตฺตยสงฺขาตํ ธมฺมจกฺขุ นาม.

มํสจกฺขุปิ ทุวิธํ สสมฺภารจกฺขุ ปสาทจกฺขูติ. ตตฺถ ยฺวายํ อกฺขิกูปเก ปติฏฺฐิโต เหฏฺฐา อกฺขิกูปกฏฺฐิเกน, อุปริ ภมุกฏฺฐิเกน, อุภโต อกฺขิกูเฏหิ, อนฺโต มตฺถลุงฺเคน, พหิทฺธา อกฺขิโลเมหิ ปริจฺฉินฺโน มํสปิณฺโฑ, สงฺเขปโต

@๓. วิ.มหา. ๔/๑๕/๑๔, สํ.มหา. ๑๙/๑๐๘๑/๓๖๘ ๔ ม.มู. ๑๒/๒๘๔/๒๔๕