"ตเมนํ กมฺมชวาตา นิพฺพตฺติตฺวา ๔- อุทฺธํปาทํ อโธสิรํ สมฺปริวตฺเตตฺวา มาตุ โยนิมุเข สมฺปฏิปาเทนฺตี"ติ จ อาทีสุ ปสฺสาวมคฺโค. อิธปน การณํ อธิปฺเปตํ. อสฺสาติ อเนน. อารทฺธาติ ปฏฺฐปิตา ปคฺคณฺหิตา ปริปุณฺณํ สมฺปาทิตา วา.

อาสวานํ ขยายาติ เอตฺถ อาสวนฺตีติ อาสวา, จกฺขุโตปิ ฯเปฯ มนโตปิ สวนฺติ ปวตฺตนฺตีติ วุตฺตํ โหติ. ธมฺมโต ยาว โคตฺรภุ, โอกาสโต ยาว ภวคฺคา สวนฺตีติ วา อาสวา, เอเต ธมฺเม เอตํ จ โอกาสํ อนฺโต กริตฺวา ปวตฺตนฺตีติ อตฺโถ. อนฺโตกรณตฺโถ หิ อยํ อากาโร. จิรปาริวาสิยฏฺเฐน มทิราทโย อาสวา วิยาติปิ อาสวา. โลเกหิ จิรปาริวาสิกา มทิราทโย อาสวาติ วุจฺจนฺติ. ยทิ จ จิรปาริวาสิยฏฺเฐน อาสวา, เอเต เอว ภวิตุํ อรหนฺติ. วุตฺตเญฺหตํ "ปุริมา ภิกฺขเว โกฏิ น ปญฺญายติ อวิชฺชาย, อิโต ปุพฺเพ อวิชฺชา นาโหสี"ติอาทิ. ๕- อายตํ สํสารทุกฺขํ สวนฺติ ปวตฺตนฺตีติ อาสวา. ปุริมานิ เจตฺถ นิพฺพจนานิ ยตฺถ กิเลสา อาสวาติ อาคตา ตตฺถ ยุชฺชนฺติ, ปจฺฉิมํ กมฺเมปิ. น เกวลญฺจ กมฺมกิเลสา เอว อาสวา, อปิจ โข นานปฺปการา อุปทฺทวาปิ. อภิธมฺเม หิ "จตฺตาโร อาสวา กามาสโว ภวาสโว ทิฏฺฐาสโว อวิชฺชาสโว"ติ ๖- กามราคาทโย กิเลสา อาสวาติ อาคตา. สุตฺเตปิ "นาหํ จุนฺท ทิฏฺฐธมฺมิกานํเยว อาสวานํ สํวราย ธมฺมํ เทเสมี"ติ ๗- เอตฺถ วิวาทมูลภูตา กิเลสา อาสวาติ อาคตา.

@๓ ม.ม. ๑๓/๔๕๗/๔๔๙, ขุ.ธ. ๒๕/๓๙๖/๘๖, ขุ.สุ. ๒๕/๖๒๖/๔๕๗