@๓ สี.,อิ....อานุภาววนฺตตํ ม....อานุภาวสํเตชิตํ ๔ ขุ.อุ. ๒๕/๗๓/๒๑๓ ทสฺเสตุํ "อชาตนฺ"ติ วุตฺตนฺติ. เอวเมเตสํ จตุนฺนมฺปิ ปทานํ สาตฺถกภาโว เวทิตพฺโพ.

อิติ ภควา "อตฺถิ ภิกฺขเว อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตนฺ"ติ ปรมตฺถโต นิพฺพานสฺส อตฺถิภาวํ วตฺวา ตตฺถ เหตุํ ทสฺเสนฺโต "โน เจตํ ภิกฺขเว"ติอาทิมาห. ตสฺสายํ สงฺเขโป:- ภิกฺขเว ยทิ อชาตาทิสภาวา อสงฺขตา ธาตุ น อภวิสฺส น สิยา, อิธ โลเก ชาตาทิสภาวสฺส รูปาทิกฺขนฺธปญฺจกสงฺขาตสฺส สงฺขารคตสฺส นิสฺสรณํ อนวเสสวฏฺฏูปสโม น ปญฺญาเยยฺย น อุปลพฺเภยฺย น สมฺภเวยฺย. นิพฺพานํ หิ อารมฺมณํ กตฺวา ปวตฺตมานา สมฺมาทิฏฺฐิอาทโย อริยมคฺคธมฺมา อนวเสสโต กิเลเส สมุจฺฉินฺทนฺติ, เตเนตฺถ สพฺพสฺสปิ วฏฺฏทุกฺขสฺส อปฺปวตฺติ อปคโม นิสฺสรณํ ปญฺญายติ.

เอวํ พฺยติเรกวเสน นิพฺพานสฺส อตฺถิภาวํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ อนฺวยวเสนปิ ตํ ทสฺเสตุํ "ยสฺมา จ โข"ติอาทิ วุตฺตํ, ตํ วุตฺตตฺถเมว. เอตฺถ จ ยสฺมา "อปจฺจยา ธมฺมา, อสงฺขตา ธมฺมา. ๑- อตฺถิ ภิกฺขเว ตทายตนํ, ยตฺถ เนว ปฐวี. ๒- อิทมฺปิ โข ฐานํ ทุทฺทสํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค. ๓- อสงฺขตญฺจ โว ภิกฺขเว ธมฺมํ เทเสสฺสามิ อสงฺขตคามินิญฺจ ปฏิปทนฺ"ติอาทีหิ ๔- อเนเกหิ สุตฺตปเทหิ "อตฺถิ ภิกฺขเว อชาตนฺ"ติ อิมินาปิ สุตฺเตน นิพฺพานธาตุยา ปรมตฺถโต สพฺภาโว สพฺพโลกํ อนุกมฺปมาเนน สมฺมาสมฺพุทฺเธน เทสิโต, ตสฺมา น ปฏิกฺขิปิตพฺพํ. ตตฺถ อปจฺจกฺขการีนมฺปิ วิญฺญูนํ กงฺขา วา วิมติ วา นตฺถิ เอว. เย ปน อพุทฺธิปุคฺคลา, เตสํ วิมติวิโนทนตฺถํ อยเมตฺถ อธิปฺปายนิทฺธารณมุเขน ยุตฺติวิจารณา:- ยถา ปริญฺเญยฺยตาย สอุตฺตรานํ กามานํ รูปานญฺจ ปฏิปกฺขภูตํ ตพฺพิทูรสภาวํ นิสฺสรณํ ปญฺญายติ, เอวํ