โหตี"ติ ๑-

จสทฺโท สมฺปิณฺฑนตฺโถ, เตน วกฺขมาเน สตาทิภาเว สมฺปิณฺเฑติ. อสฺสาติ สิยา, ภเวยฺยาติ อตฺโถ. "ชาคโร จ ภิกฺขุ วิหเรยฺยา"ติ จ ปฐนฺติ. สพฺพตฺถ สพฺพทา จ กมฺมฏฺฐานาวิชหนวเสน สติอวิปฺปวาเสน สโต. สมฺปชาโนติ สตฺตฏฺฐานิยสฺส จตุพฺพิธสฺสปิ สมฺปชญฺญสฺส วเสน สมฺปชาโน. สมาหิโตติ อุปจารสมาธินา อปฺปนาสมาธินา จ สมาหิโต เอกคฺคจิตฺโต. ปมุทิโตติ ปฏิปตฺติยา อานิสํสทสฺสเนน อุตฺตรุตฺตริวิเสสาธิคเมน วีริยารมฺภสฺส จ อโมฆภาวทสฺสเนน ปมุทิโต ปาโมชฺชพหุโล. วิปฺปสนฺโนติ ตโต เอว ปฏิปตฺติภูตาสุ ตีสุ สิกฺขาสุ ปฏิปตฺติเทสเก จ สตฺถริ สทฺธาพหุลตาย สุฏฺฐุ ปสนฺโน. สพฺพตฺถ อสฺสาติ สมฺพนฺโธ วิหเรยฺยาติ วา.

ตตฺถ กาลวิปสฺสี จ กุสเลสุ ธมฺเมสูติ ตสฺมึ กาเล วิปสฺสโก, ตตฺถ วา กมฺมฏฺฐานานุโยเค กาลวิปสฺสี กาลานุรูปํ วิปสฺสโก. กึ วุตฺตํ โหติ? วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา กลาปสมฺมสนาทิวเสน สมฺมสนฺโต อาวาสาทิเก สตฺต อสปฺปาเย วชฺเชตฺวา สปฺปาเย เสวนฺโต อนฺตรา โวสานํ อนาปชฺชิตฺวา ปหิตตฺโต จิตฺตสฺส สมาหิตาการํ สลฺลกฺเขนฺโต สกฺกจฺจํ นิรนฺตรํ อนิจฺจานุปสฺสนาทึ ปวตฺเตนฺโต ยสฺมึ กาเล วิปสฺสนาจิตฺตํ ลีนํ โหติ, ตสฺมึ ธมฺมวิจยวีริยปีติ- สงฺขาเตสุ, ยสฺมึ ปน กาเล จิตฺตํ อุทฺธตํ โหติ, ตสฺมึ