อิเม ธมฺมา อรูปาวจรา"ติ ๒- เอวํ วุตฺตา อรูปาวจรธมฺมา อรูปธาตุ, นิโรธธาตูติ นิพฺพานํ เวทิตพฺพํ.

อปโร นโย:- รูปสหิตา รูปปฏิพทฺธา ธมฺมปฺปวตฺติ รูปธาตุ, ปญฺจโวการภโว เอกโวการภโว จ, เตน สกโล กามภโว รูปภโว จ สงฺคหิโต. รูปรหิตา ธมฺมปฺปวตฺติ อรูปธาตุ, จตุโวการภโว, เตน อรูปภโว สงฺคหิโต. อิติ ทฺวีหิ ปเทหิ ตโย ภวา สพฺพา สํสารปฺปวตฺติ ทสฺสิตา. ตติยปเทน ปน อสงฺขตธาตุเยว สงฺคหิตาติ มคฺคผลานิ อิธ ติกวินิมุตฺตธมฺมา นาม ชาตา.

คาถาสุ รูปธาตุํ ปริญฺญายาติ รูปปฏิพทฺธธมฺมปฺปวตฺตึ ญาตปริญฺญาทีหิ ตีหิ ปริญฺญาหิ ปริชานิตฺวา. อรูเปสุ ๑- อสณฺฐิตาติ อรูปาวจรธมฺเมสุ ภวราควเสน ภวทิฏฺฐิวเสน จ นปฺปติฏฺฐิตา อนลฺลีนา. "อรูเปสุ อสณฺฐิตา"ติ จ ปฐนฺติ, โส เอวตฺโถ. เอตฺตาวตา เตภูมกธมฺมานํ ปริญฺญา วุตฺตา. นิโรเธ เย วิมุจฺจนฺตีติ เย นิพฺพาเน อารมฺมณภูเต อคฺคมคฺคผลวเสน สมุจฺเฉทปฏิปฺปสฺสทฺธีหิ อนวเสสกิเลสโต วิมุจฺจนฺติ. เต ชนา มจฺจุหายิโนติ เต ขีณาสวชนา มรณํ สมตีตา.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๒,๙๗๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ธาตุสูตร”