๒. ชีวิตสุตฺตวณฺณนา

[๙๑] ทุติยํ อฏฺฐุปฺปตฺติวเสน เทสิตํ. เอกสฺมึ หิ สมเย ภควติ กปิลวตฺถุสฺมึ นิโคฺรธาราเม วิหรนฺเต ภิกฺขู อาคนฺตุกภิกฺขูนํ เสนาสนานิ ปญฺญาเปนฺตา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสาเมนฺตา สามเณรา จ ลาภภาชนียฏฺฐาเน สมฺปตฺตสมฺปตฺตานํ ลาภํ คณฺหนฺตา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ. ตํ สุตฺวา ภควา ภิกฺขู ปณาเมสิ. เต กิร สพฺเพว นวา อธุนาคตา อิมํ ธมฺมวินยํ. ตํ ญตฺวา มหาพฺรหฺมา อาคนฺตฺวา "อภินนฺทตุ ภนฺเต ภควา ภิกฺขุสํฆนฺ"ติ ๑- เตสํ ปณามิตภิกฺขูนํ อนุคฺคณฺหณํ ยาจิ. ภควา ตสฺส โอกาสํ อกาสิ. อถ มหาพฺรหฺมา "กตาวกาโส โขมฺหิ ภควตา"ติ ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ ภควา "ภิกฺขุสํโฆ อาคจฺฉตู"ติ อานนฺทตฺเถรสฺส อาการํ ทสฺเสสิ. อถ เต ภิกฺขู อานนฺทตฺเถเรน ปกฺโกสิตา ภควนฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา สารชฺชมานรูปา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. ภควา เตสํ สปฺปายเทสนํ วีมํสนฺโต "อิเม อามิสเหตุ ปณามิตา, ปิณฺฑิยาโลปธมฺมเทสนา เนสํ สปฺปายา"ติ จินฺเตตฺวา "อนฺตมิทํ ภิกฺขเว"ติ อิมํ เทสนํ เทเสสิ.

ตตฺรายํ อนฺตสทฺโท "สนฺติ ภิกฺขเว เอเก สมณพฺราหฺมณา ปุพฺพนฺตกปฺปิกา ปุพฺพนฺตานุทิฏฺฐิโน"ติอาทีสุ ๒- โกฏฺฐาเส อาคโต. "อนฺตมกาสิ ทุกฺขสฺส, อนฺตวา อยํ โลโก ปริวฏุโม"ติอาทีสุ ๓- ปริจฺเฉเท. "หริตนฺตํ วา ปถนฺตํ วา เสลนฺตํ วา"ติอาทีสุ ๔- ปริยาทายํ. "อนฺตํ อนฺตคุณนฺ"ติอาทีสุ ๕- สรีราวยเว. "จรนฺติ โลเก ปริวารฉนฺนา, อนฺโต อสุทฺธา พหิ โสภมานา"ติอาทีสุ ๖- จิตฺเต, "อปฺเปกจฺจานิ อุปฺปลานิ วา ปทุมานิ วา ปุณฺฑรีกานิ วา อุทเก ชาตานิ อุทเก สํวฑฺฒานิ อุทกานุคฺคตานิ อนฺโต นิมุคฺคโปสีนี"ติอาทีสุ ๗- อพฺภนฺตเร.

"มิคานํ โกฏฺฐุโก อนฺโต ปกฺขีนํ ปน วายโส