นว โลกา นว สตฺตาวาสา, ทส โลกา ทสายตนานิ ทฺวาทส โลกา

ทฺวาทสายตนานิ, อฏฺฐารส โลกา อฏฺฐารส ธาตุโย"ติ. ๑-

เอวมเนกธา วิภตฺโตปิ โลโก ปญฺจสุ อุปาทานกฺขนฺเธสุ เอว สงฺคหํ สโมสรณํ คจฺฉติ, อุปาทานกฺขนฺธา จ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ชาติปิ ทุกฺขา ฯเปฯ สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธาปิ ทุกฺขาติ. เตน วุตฺตํ "อตฺถโต ปุริมํ อริยสจฺจทฺวยํ, อิธ ปน ทุกฺขํ อริยสจฺจํ เวทิตพฺพนฺ"ติ. นนุ จ ลุชฺชนปลุชฺชนฏฺโฐ อวิเสเสน ปญฺจสุ ขนฺเธสุ สมฺภวตีติ? สจฺจํ สมฺภวติ, ยํ ปน น ลุชฺชตีติ คหิตํ, ตํ ตถา น โหติ, เอกํเสเนว ลุชฺชติ ปลุชฺชตีติ โส โลโกติ อุปาทานกฺขนฺเธเสฺวว โลกสทฺโท นิรูโฬฺหติ เวทิตพฺโพ. ตสฺมา โลโกติ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ เอว.

ยทิปิ ตถาคตสทฺทสฺส เหฏฺฐา ตถาคตสุตฺเต นานานเยหิ วิตฺถารโต อตฺโถ วิภตฺโต, ตถาปิ ปาฬิยา อตฺถสํวณฺณนามุเขน อยเมตฺถ วิภาวนา:- อภิสมฺพุทฺโธติ "อภิญฺเญยฺยโต ปริญฺเญยฺยโต"ติ ปุพฺเพ วุตฺตวิภาเคน วา อวิเสสโต ตาว อาสยานุสยจริยาธิมุตฺติอาทิเภทโต กุสลากุสลาทิวิภาคโต วฏฺฏปฺปมาณสณฺฐานาทิเภทโต, วิเสสโต วา ปน "อยํ สสฺสตาสโย, อยํ