ตสฺมา ฉนฺนํ วิวเรถ เอวํ ตํ นาติวสฺสตี"ติ. ๑-

อยํ คาถา ทฺวีสุ ฐาเนสุ วุตฺตา ขนฺธเก เถรคาถายญฺจ. ขนฺธเก หิ "โย อาปตฺตึ ปฏิจฺฉาเทติ, ตสฺส กิเลสา จ ปุนปฺปุนํ อาปตฺติโย จ อติวสฺสนฺติ, โย ปน น ปฏิจฺฉาเทติ, ตสฺส นาติวสฺสนฺตี"ติ อิมํ อตฺถํ ปฏิจฺจ วุตฺตา. เถรคาถายํ "ยสฺส ราคาทิจฺฉทนมตฺถิ, ตสฺส ปุน อิฏฺฐารมฺมณาทีสุ ราคาทิสมฺภวโต ฉนฺนมติวสฺสติ. โย วา อุปฺปนฺเน กิเลเส อธิวาเสติ. ตสฺเสว อธิวาสิตกิเลสจฺฉทนจฺฉนฺนา อตฺตภาวกุฏิ ปุนปฺปุนํ กิเลสวสฺสํ อติวสฺสติ, ยสฺส ปน อรหตฺตมคฺคญาณวาเตน กิเลสจฺฉทนสฺส วิทฺธํสิตตฺตา วิวฏา, ตสฺส นาติวสฺสตี"ติ. อยมตฺโถ อิธาธิปฺเปโต. ภควตา หิ ยถาวุตฺตํ ฉทนํ ยถาวุตฺเตเนว นเยน วิทฺธํสิตํ, ตสฺมา "วิวฏา กุฏี"ติ อาห. นิพฺพุโตติ อุปสนฺโต. คินีติ อคฺคิ. เยน หิ เอกาทสวิเธน อคฺคินา สพฺพมิทํ อาทิตฺตํ. ยถาห "อาทิตฺตํ ราคคฺคินา"ติ ๒- วิตฺถาโร. โส อคฺคิ ภควโต โพธิมูเลเยว อริยมคฺคสลิลเสเกน นิพฺพุโต, ตสฺมา "นิพฺพุโต คินี"ติ อาห.

เอวํ วทนฺโต จ ธนิยํ อตุฏฺฐพฺเพน ตุสฺสมานํ อญฺญาปเทเสเนว ปริภาสติ โอวทติ อนุสาสติ. กถํ? "อกฺโกธโน"ติ หิ วทมาโน ธนิย ตฺวํ ปกฺโกทโนหมสฺมี"ติ ตุฏฺโฐ, โอทนปาโก จ ยาวชีวํ ธนปริกฺขเยน กตฺตพฺโพ, ธนปริกฺขโย จ อนุรกฺขณาทีสุ ทุกฺขปทฏฺฐานํ, ๓- เอวํ สนฺเต ทุกฺเขเนว ตุฏฺโฐ โหสิ, อหํ ปน "อกฺโกธโนหมสฺมี"ติ ตุสฺสนฺโต สนฺทิฏฺฐิกสมฺปรายิกทุกฺขา- ภาเวน ตุฏฺโฐ โหมีติ ทีเปติ. "วิคตขิโล"ติ วทมาโน ตฺวํ "ทุทฺธขีโรหมสฺมี"ติ ตุสฺสนฺโต อกตกิจฺโจว "กตกิจฺโจหมสฺมี"ติ มนฺตฺวา ตุฏฺโฐ, อหํ ปน "วิคตขิโลหมสฺมี"ติ ตุสฺสนฺโต กตกิจฺโจว ตุฏฺโฐ โหมีติ ทีเปติ. "อนุตีเร