@๓ สี. อชฺชนรกฺขณาทิปทฏฺฐานํ, ฉ.ม. อารกฺขาทิทุกฺขปทฏฺฐาโน มหิเยกรตฺติวาโส"ติ วทมาโน ตฺวํ อนุตีเร มหิยา สมานวาโสติ ตุสฺสโต จตุมาสนิพทฺธวาเสน ตุฏฺโฐ. นิพทฺธวาโส จ อาวาสสํสคฺเคน ๑- โหติ, โส จ ทุกฺขํ, ๒- เอวํ สนฺเต ทุกฺเขเนว ตุฏฺโฐ โหสิ. อหํ ปน เอกรตฺติวาโสติ ตุสฺสนฺโต อนิพทฺธวาเสน ตุฏฺโฐ, อนิพทฺธวาโส จ อาวาสสํสคฺคาภาเวน โหติ, อาวาสสํสคฺคาภาโว จ สุขนฺติ สุเขเนว ตุฏฺโฐ โหมีติ ทีเปติ.

"วิวฏา กุฏี"ติ วทมาโน ตฺวํ ฉนฺนา กุฏีติ ตุสฺสนฺโต, ฉนฺนเคหตาย ตุฏฺโฐ, เคเห จ เต ฉนฺเนปิ อตฺตภาวกุฏิกํ กิเลสวสฺสํ อติวสฺสติ, เยน สญฺชนิเตหิ จตูหิ มโหเฆหิ วุยฺหมาโน อนยพฺยสนํ ปาปุเณยฺยาสิ, เอวํ สนฺเต อตุฏฺฐพฺเพเนว ตุฏฺโฐ โหสิ. อหํ ปน "วิวฏา กุฏี"ติ ตุสฺสนฺโต อตฺตภาวกุฏิยา กิเลสจฺฉทนาภาเวน ตุฏฺโฐ, เอวญฺจ เม วิวฏาย กุฏิยา น ตํ กิเลสวสฺสํ อติวสฺสติ, เยน สญฺชนิเตหิ จตูหิ มโหเฆหิ วุยฺหมาโน อนยพฺยสนํ ปาปุเณยฺยํ, เอวํ สนฺเต ตุฏฺฐพฺเพเนว ตุฏฺโฐ โหมีติ ทีเปติ. "นิพฺพุโต คินี"ติ วทมาโน ตฺวมาหิโต คินีติ ตุสฺสนฺโต อกตูปทฺทวนิวารโณว กตูปทฺทวนิวารโณหมสฺมีติ มนฺตฺวา ตุฏฺโฐ, อหํ ปน นิพฺพุโต คินีติ ตุสฺสนฺโต เอกาทสคฺคิปริฬาหาภาวโต กตูปทฺทวนิวารณตฺตาเยว ตุฏฺโฐติ ทีเปติ. "อถ เจ ปตฺถยสิ ปวสฺส เทวา"ติ วทมาโน เอวํ วิคตทุกฺขานํ อนุปฺปตฺตสุขานํ กตสพฺพกิจฺจานํ มาทิสานํ ๓- เอตํ วจนํ โสภติ, อถ เจ ปตฺถยสิ, ปวสฺส เทว, น โน ตยา วสฺสนฺเตน วา อวสฺสนฺเตน วา ๔- วุฑฺฒิ วา หานิ วา อตฺถิ, ตฺวํ ปน กสฺมา เอวํ วทสีติ ทีเปติ. ตสฺมา ยํ วุตฺตํ "เอวํ วทนฺโต จ ธนิย อตุฏฺฐพฺเพเนว ตุสฺสมานํ อญฺญาปเทเสเนว ปริภาสติ โอวทติ อนุสาสตี"ติ, ตํ สมฺมเทว วุตฺตนฺติ.

[๒๐] เอวมิมํ ภควตา วุตฺตํ คาถํ สุตฺวาปิ ธนิโย โคโป "โก อยํ คาถํ ภาสตี"ติ อวตฺวา เตน สุภาสิเตน ปริตุฏฺโฐ ปุนปิ ตถารูปํ โสตุกาโม อปรมฺปิ คาถํ อาห "อนฺธกมกสา"ติ. ตตฺถ อนฺธกาติ กาฬมกฺขิกานํ ๕-