ตโต อมจฺจา พฺรหฺมทตฺตํ อาหํสุ "มหาราช เตน สห ยุชฺฌามา"ติ. ราชา "มม ปาณาติปาโต ภวิสฺสตี"ติ วาเรสิ. อมจฺจา "มยํ มหาราช ตํ ชีวคฺคาหํ คเหตฺวา อิเธว อาเนสฺสามา"ติ นานาอุปาเยหิ ราชานํ สญฺญาเปตฺวา "เอหิ มหาราชา"ติ คนฺตุํ อารทฺธา. ราชา "สเจ สตฺตมารณปฺปหรณวิลุมฺปนกมฺมํ น กโรถ, คจฺฉามี"ติ ภณติ. อมจฺจา "น เทว กโรม, ภยํ ทสฺเสตฺวา ปลาเปมา"ติ จตุรงฺคินีเสนํ สนฺนยฺหิตฺวา ฆเฏสุ ทีเป ปกฺขิปิตฺวา รตฺตึ คจฺฉึสุ. ปฏิราชา ตํ ทิวสํ พาราณสินครํ ๑- คเหตฺวา อิทานิ กินฺติ รตฺตึ สนฺนาหํ โมจาเปตฺวา ปมตฺโต นิทฺทํ โอกฺกมิ สทฺธึ พลกาเยน. ตโต อมจฺจา พาราณสิราชานํ คเหตฺวา ปฏิรญฺโญ ขนฺธาวารํ คนฺตฺวา สพฺพฆเฏหิ ทีเป นีหราเปตฺวา เอกปชฺโชตาย เสนาย สทฺทํ อกํสุ. ปฏิรญฺโญ อมจฺโจ มหาพลํ ทิสฺวา ภีโต อตฺตโน ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา "อุฏฺเฐหิ อมกฺขิกมธุํ ขาทาหี"ติ มหาสทฺทํ อกาสิ, ตถา ทุติโยปิ ตติโยปิ. ปฏิราชา เตน สทฺเทน ปฏิพุชฺฌิตฺวา ภยํ สนฺตาสํ อาปชฺชิ. อุกฺกุฏฺฐิสตานิ ปวตฺตึสุ. โส "ปรวจนํ สทฺทหิตฺวา อมิตฺตหตฺถํ ปตฺโตมฺหี"ติ สพฺพรตฺตึ ตํ ตํ วิปฺปลปิตฺวา ทุติยทิวเส "ธมฺมิโก ราชา, อุปโรธํ น กเรยฺย, คนฺตฺวา ขมาเปมี"ติ จินฺเตตฺวา ราชานํ อุปสงฺกมิตฺวา ชณฺณุเกหิ ปติฏฺฐหิตฺวา "ขม มหาราช มยฺหํ อปราธนฺ"ติ อาห. ราชา ตํ โอวทิตฺวา "อุฏฺเฐหิ, ขมามิ เต"ติ อาห. โส รญฺโญ เอวํ วุตฺตมตฺเตเยว

อถ พฺรหฺมทตฺโต เทฺวปิ เสนา สมฺโมทมานา เอกโต ฐิตา ทิสฺวา "มเมกสฺส จิตฺตานุรกฺขนตฺถาย ๑- อสฺมึ ชนกาเย ขุทฺทกมกฺขิกาย ปิวนมตฺตมฺปิ ๒- โลหิตพินฺทุ น อุปฺปนฺนํ, อโห สาธุ, อโห สุฏฺฐุ, สพฺเพ สตฺตา สุขิตา โหนฺตุ, อเวรา โหนฺตุ, อพฺยาปชฺฌา โหนฺตู"ติ เมตฺตาฌานํ อุปฺปาเทตฺวา ตเทว ปาทกํ กตฺวา สงฺขาเร สมฺมสิตฺวา ปจฺเจกโพธิญาณํ สจฺฉิกตฺวา สยมฺภุตํ ปาปุณิ. ตํ มคฺคสุเขน ผลสุเขน สุขิตํ หตฺถิกฺขนฺเธ นิสินฺนํ อมจฺจา ปณิปาตํ กตฺวา อาหํสุ "ยานกาโล มหาราช วิชิตพลกายสฺส สกฺกาโร กาตพฺโพ, ปราชิตพลกายสฺส ภตฺตปริพฺพโย ทาตพฺโพ"ติ. โส อาห "นาหํ ภเณ ราชา, ปจฺเจกพุทฺโธ นามาหนฺ"ติ. กึ เทโว ภณติ, น เอทิสา ปจฺเจกพุทฺธา โหนฺตีติ. กีทิสา ภเณ ปจฺเจกพุทฺธาติ. ปจฺเจกพุทฺธา นาม ทฺวงฺคุลเกสมสฺสู อฏฺฐปริกฺขารยุตฺตา ภวนฺตีติ. โส ทกฺขิณหตฺเถน สีสํ ปรามสิ, ตาวเทว คิหิลิงฺคํ อนฺตรธายิ, ปพฺพชิตเวโส ปาตุรโหสิ, ทฺวงฺคุลเกสมสฺสุ อฏฺฐปริกฺขารสมนฺนาคโต วสฺสสติกตฺเถรสทิโส อโหสิ. โส จตุตฺถชฺฌานํ สมาปชฺชิตฺวา หตฺถิกฺขนฺธโต เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา ปทุมปุปฺเผ นิสีทิ. อมจฺจา วนฺทิตฺวา "กึ ภนฺเต กมฺมฏฺฐานํ, กถํ อธิคโตสี"ติ ปุจฺฉึสุ. โส ยโต อสฺส เมตฺตาฌานกมฺมฏฺฐานํ อโหสิ, ตญฺจ วิปสฺสนํ วิปสฺเสตฺวา อธิคโต, ตสฺมา ตมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อุทานคาถญฺจ พฺยากรณคาถญฺจ อิมญฺเญว คาถํ อภาสิ "สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑนฺ"ติ.