[๔๗] อทฺธา ปสํสามาติ อิมิสฺสา คาถาย ยาว อากาสตเล ปญฺญตฺตาสเน ปจฺเจกพุทฺธานํ นิสชฺชา, ตาว จาตุทฺทิสคาถาย อุปฺปตฺติสทิสา เอว อุปฺปตฺติ. อยํ ปน วิเสโส:- ยถา โส ราชา รตฺติยา ติกฺขตฺตุํ อุพฺพิชฺชิ, น ตถา อยํ, เนวสฺส ยญฺโญ ปจฺจุปฏฺฐิโต อโหสิ. โส อากาสตเล ปญฺญตฺเตสุ อาสเนสุ ปจฺเจกพุทฺเธ นิสีทาเปตฺวา "เก ตุเมฺห"ติ ปุจฺฉิ. มยํ มหาราช อนวชฺชโภชิโน นามาติ. ภนฺเต "อนวชฺชโภชิโน"ติ อิมสฺส โก อตฺโถติ. สุนฺทรํ วา อสุนฺทรํ วา ลทฺธา นิพฺพิการา ภุญฺชาม มหาราชาติ. ตํ สุตฺวา รญฺโญ เอตทโหสิ "ยนฺนาหํ อิเม อุปปริกฺเขยฺยํ เอทิสา วา โน วา"ติ. ตํทิวสํ กณาชเกน พิลงฺคทุติเยน ปริวิสิ, ปจฺเจกพุทฺธา อมตํ ภุญฺชนฺตา วิย นิพฺพิการา ภุญฺชึสุ. ราชา "โหนฺติ อิเม ๓- เอกทิวสํ ปฏิญฺญาตตฺตา นิพฺพิการา, เสฺว ชานิสฺสามี"ติ สฺวาตนายปิ นิมนฺเตสิ, ตโต ทุติยทิวเสปิ ตเถวากาสิ. เตปิ ตเถว ปริภุญฺชึสุ. อถ ราชา "อิทานิ สุนฺทรํ ทตฺวา วีมํสิสฺสามี"ติ ปุนปิ นิมนฺเตตฺวา เทฺว ทิวเส มหาสกฺการํ กตฺวา ปณีเตน อติวิจิเตฺรน ขาทนีเยน ๔- โภชนีเยน ปริวิสิ,

@ (สฺยา) ๓ ฉ.ม. นาม ๔ ฉ.ม. ปณีเตน อติวิจิตฺเรน ขาทนีเยน เตปิ ตเถว นิพฺพิการา ภุญฺชิตฺวา รญฺโญ มงฺคลํ วตฺวา ปกฺกมึสุ. ราชา อจิรปกฺกนฺเตสุ เตสุ "อนวชฺชโภชิโนว เอเต สมณา, อโห วตาหมฺปิ อนวชฺชโภชี ภเวยฺยนฺ"ติ จินฺเตตฺวา มหารชฺชํ ปหาย ปพฺพชฺชํ สมาทาย วิปสฺสนํ อารภิตฺวา ปจฺเจกพุทฺโธ หุตฺวา มญฺชูสกรุกฺขมูเล ปจฺเจกพุทฺธานํ มชฺเฌ อตฺตโน อารมฺมณํ วิภาเวนฺโต อิมํ คาถํ อภาสิ:-

"อทฺธา ปสํสาม สหายสมฺปทํ

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๔๖๑

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. ขัคควิสาณสูตร”