ปาปสหายคาถาวณฺณนา สมตฺตา.

[๕๘] พหุสฺสุตนฺติ กา อุปฺปตฺติ? ปุพฺเพ กิร กสฺสปสฺส ภควโต สาสเน อฏฺฐ ปจฺเจกโพธิสตฺตา ปพฺพชิตฺวา คตปจฺจาคตวตฺตํ ปูเรตฺวา เทวโลเก อุปฺปนฺนาติ สพฺพํ อนวชฺชโภชีคาถาย วุตฺตสทิสเมว. อยํ ปน วิเสโส:- ปจฺเจกพุทฺเธ นิสีทาเปตฺวา ราชา อาห "เก ตุเมฺห"ติ. เต อาหํสุ "มยํ มหาราช พหุสฺสุตา นามา"ติ. ราชา "อหํ สุตพฺรหฺมทตฺโต นาม, สุเตน ติตฺตึ น คจฺฉามิ, หนฺท เนสํ สนฺติเก วิจิตฺรนยํ สทฺธมฺมเทสนํ โสสฺสามี"ติ อตฺตมโน ทกฺขิโณทกํ ทตฺวา ปริวิสิตฺวา ภตฺตกิจฺจปริโยสาเน สํฆตฺเถรสฺส ปตฺตํ คเหตฺวา วนฺทิตฺวา ปุรโต นิสีทิ "ธมฺมกถํ ภนฺเต กโรถา"ติ. โส "สุขิโต โหตุ มหาราช, ราคกฺขโย โหตู"ติ วตฺวา อุฏฺฐิโต. ราชา "อยํ น พหุสฺสุโต,

ตโต ราชา "อิเม `พหุสฺสุตา มยนฺ'ติ ภณนฺติ, น จ เตสํ วิจิตฺรกถา, กิเมเตหิ วุตฺตนฺ"ติ เตสํ วจนตฺถํ อุปปริกฺขิตุมารทฺโธ. อถ "ราคกฺขโย โหตู"ติ อุปปริกฺขนฺโต "ราเค ขีเณ โทโสปิ โมโหปิ อญฺญตรญฺญตเรปิ กิเลสา ขีณา โหนฺตี"ติ ญตฺวา อตฺตมโน อโหสิ "นิปฺปริยายพหุสฺสุตา อิเม สมณา. ยถา หิ ปุริเสน มหาปฐวึ วา อากาสํ วา องฺคุลิยา นิทฺทิสนฺเตน น องฺคุลิมตฺโตว ปเทโส นิทฺทิฏฺโฐ โหติ, อปิจ โข ปน ปฐวีอากาสา เอว นิทฺทิฏฺฐา โหนฺติ, เอวํ อิเมหิ เอกเมกํ อตฺถํ นิทฺทิสนฺเตหิ อปริมาณา อตฺถา นิทฺทิฏฺฐา โหนฺตี"ติ. ตโต โส "กุทาสฺสุ นามาหมฺปิ เอวํ พหุสฺสุโต ภวิสฺสามี"ติ ตถารูปํ พหุสฺสุตภาวํ ปตฺเถนฺโต รชฺชํ ปหาย ปพฺพชิตฺวา วิปสฺสนฺโต ปจฺเจกโพธึ สจฺฉิกตฺวา อิมํ อุทานคาถํ อภาสิ:-