เอวมาทิ สพฺพํ นิทฺเทเส ๒- วุตฺตนเยน คเหตพฺพํ. ลาภาทโย จ ตสฺส มหาอฏฺฐกถายํ วิตฺถาริตนเยน คเหตพฺพา. ๓- "ปุจฺฉา เอว วา อยํ, โส เต สตฺถา สพฺพภูเตสุ ตาที, โน"ติ. อิมสฺมิมฺปิ วิกปฺเป สพฺพภูเตสุ สมจิตฺตตาย ตาที อมฺหากํ สตฺถาติ อตฺโถ. อยํ หิ ภควา สุขูปสํหารกามตาย ทุกฺขาปนยนกามตาย จ สพฺพสตฺเตสุ สมจิตฺโต, ยาทิโส อตฺตนิ, ตาทิโส ปเรสุ. ยาทิโส มาตริ มหามายาย, ตาทิโส จิญฺจมาณวิกาย. ยาทิโส ปิตริ สุทฺโธทเน, ตาทิโส สุปฺปพุทฺเธ.

อโถ อิฏฺเฐ อนิฏฺเฐ จาติ เอตฺถ ปน เอวํ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ:- ยํ กิญฺจิ อิฏฺฐํ วา อนิฏฺฐํ วา อารมฺมณํ, สพฺพปฺปกาเรหิ ตตฺถ เย ราคโทสวเสน สงฺกปฺปา อุปฺปชฺเชยฺยุํ, ตฺยาสฺส อนุตฺตเรน มคฺเคน ราคาทีนํ ปหีนตฺตา วสีกตา, น กทาจิ เตสํ วเส วตฺตติ. โส หิ ภควา อนาวิลสงฺกปฺโป สุวิมุตฺตจิตฺโต สุวิมุตฺตปญฺโญติ. เอตฺถ จ สุปณิหิตมนตาย อโยนิโสมนสิการาภาโว วุตฺโต. สพฺพภูตอิฏฺฐานิฏฺเฐสุ ตาที โส ๑- ยตฺถ ภเวยฺย, ตํ สตฺตสงฺขารเภทโต ทุวิธมารมฺมณํ วุตฺตํ. สงฺกปฺปวสีภาเวน ตสฺมึ อารมฺมเณ ตสฺส มนสิการสฺสาภาวโต ๒- กิเลสปฺปหานํ วุตฺตํ. สุปณิหิตมนตาย จ มโนสมาจารสุทฺธิ, สพฺพภูเตสุ ตาทิตาย จ กายสมาจารสุทฺธิ, สงฺกปฺปวสีภาเวน ๓- วิตกฺกมูลกตฺตา วาจาย จ วจีสมาจารสุทฺธิ. ตถา สุปณิหิตมนตาย จ โลภาทิสพฺพโทสาภาโว, สพฺพภูเตสุ ตาทิตาย เมตฺตาทิคุณสมฺภโว, ๔- สงฺกปฺปวสีภาเวน ปฏิกูเล อปฺปฏิกูลสญฺญิตาทิเภทา อริยิทฺธิ, ตาย จสฺส สพฺพญฺญุภาโว วุตฺโต โหตีติ เวทิตพฺโพ.

[๑๕๖] เอวํ เหมวโต ปุพฺเพ มโนทฺวารวเสเนว ตาทิภาวํ ปุจฺฉิตฺวา ตญฺจ ปฏิชานนฺตํ วีมํสิตฺวา ๕- ทฬฺหีกมฺมตฺถํ อิทานิ ทฺวารตฺตยวเสนาปิ ปุพฺเพ วา สงฺเขเปน กายวจีมโนทฺวารสุทฺธึ ปุจฺฉิตฺวา ตญฺจ ปฏิชานนฺตํ วีมํสิตฺวา ๕- ทฬฺหีกมฺมตฺถเมว วิตฺถาเรนาปิ ปุจฺฉนฺโต อาห "กจฺจิ อทินฺนนฺ"ติ. ตตฺถ คาถาพนฺธสุขตฺถาย ปฐมํ อทินฺนาทานวิรตึ ปุจฺฉิ. อารา ปมาทมฺหาติ ปญฺจสุ กามคุเณสุ จิตฺตโวสฺสคฺคโต ทูรีภาเวน อพฺรหฺมจริยวิรตึ ปุจฺฉติ. "อารา ปมทมฺหา"ติปิ วา ปฐนฺติ, อารา มาตุคามาติ วุตฺตํ โหติ. ฌานํ น ริญฺจตีติ