[๑๖๓] ตโต ยา เอสา "โส อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสนฺ"ติอาทินา ๑- นเยน ภยเภรวาทีสุ ติวิธา, "โส เอวํ สมาหิเต จิตฺเต ฯเปฯ อาเนญฺชปฺปตฺเต ญาณทสฺสนาย จิตฺตํ อภินีหรตี"ติอาทิ ๒- นเยน อมฺพฏฺฐาทีสุ อฏฺฐวิธา วิชฺชา วุตฺตา, ตาย ยสฺมา สพฺพายปิ สพฺพาการสมฺปนฺนาย ภควา อุเปโต. ยํ เจตํ "อิธ มหานาม อริยสาวโก สีลสมฺปนฺโน โหติ, อินฺทฺริเยสุ คุตฺตทฺวาโร โหติ, โภชเน มตฺตญฺญู โหติ, ชาคริยํ อนุยุตฺโต โหติ, สตฺตหิ สทฺธมฺเมหิ สมนฺนาคโต โหติ, จตุนฺนํ ฌานานํ อาภิเจตสิกานํ ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารานํ นิกามลาภี โหตี"ติ เอวํ อุทฺทิสิตฺวา "กถญฺจ มหานาม อริยสาวโก สีลสมฺปนฺโน โหตี"ติอาทินา ๓- นเยน เสขสุตฺเต นิทฺทิฏฺฐํ ปนฺนรสปฺปเภทํ จรณํ, ตํ จ ยสฺมา สพฺพูปกฺกิเลสปฺปหาเนน ภควโต อติวิย สํสุทฺธํ. เยปิเม กามาสวาทโย จตฺตาโร อาสวา, เตปิ ยสฺมา สพฺเพ สปริวารา สวาสนา ภควโต ขีณา. ยสฺมา จ อิมาย วิชฺชาจรณ- สมฺปทาย ขีณาสโว หุตฺวา ตทา ภควา "นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว"ติ ปจฺจเวกฺขิตฺวา

@๓ ม.ม. ๑๓/๒๔/๑๘ ฐิโต, ตสฺมา สาตาคิโร จ ภควโต สพฺพญฺญุภาเว พฺยปเถน ๑- สมุสฺสาหิตหทโย สพฺเพปิ เต คุเณ อนุชานนฺโต อาห "วิชฺชาย เจว สมฺปนฺโน"ติ.

[๑๖๔] ตโต เหมวโต "สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา"ติ นิกฺกงฺโข หุตฺวา อากาเส ฐิโตเยว ภควนฺตํ ปสํสนฺโต สาตาคิรญฺจ อนุโมเทนฺโต ๒- อาห "สมฺปนฺนํ มุนิโน จิตฺตนฺ"ติ. ตสฺสตฺโถ:- สมฺปนฺนํ มุนิโน จิตฺตํ, "มโน จสฺส สุปณิหิโต"ติ เอตฺถ วุตฺตตาทิภาเวน ปุณฺณํ สมฺปนฺนํ, "น โส อทินฺนํ อาทิยตี"ติ เอตฺถ วุตฺตกายกมฺมุนา, "น โส รชฺชติ กาเมสู"ติ เอตฺถ วุตฺตมโนกมฺมุนา จ ปุณฺณํ สมฺปนฺนํ, "มุสา จ โส น ภณตี"ติ เอตฺถ วุตฺตพฺยปเถน จ วจีกมฺมุนาติ วุตฺตํ โหติ. เอวํ สมฺปนฺนจิตฺตํ จ อนุตฺตราย วิชฺชาสมฺปทาย จรณสมฺปทาย จ สมฺปนฺนตฺตา วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ อิเมหิ คุเณหิ "มโน จสฺส สุปณิหิโต"ติอาทินา นเยน ธมฺมโต นํ ปสํสสิ, สภาวโต ตจฺฉโต ภูตโต เอว นํ ปสํสสิ, น เกวลํ สทฺธามตฺตเกนาติ ทสฺเสติ.