อปิจ รตนนฺนาเมตํ ทุพฺพิธํ โหติ สวิญฺญาณกญฺจ อวิญฺญาณกญฺจ. ตตฺถ อวิญฺญาณกํ จกฺกรตนํ มณิรตนญฺจ, ยํ วา ปนญฺญมฺปิ อนินฺทฺริยพทฺธํ สุวณฺณรชตาทิ, สวิญฺญาณกํ หตฺถิรตนาทิ ปรินายกรตนปริโยสานํ, ยํ วา ปนญฺญมฺปิ เอวรูปํ อินฺทฺริยพทฺธํ. เอวํ ทุพฺพิเธ เจตฺถ สวิญฺญาณกรตนํ อคฺคมขายติ. กสฺมา? ยสฺมา อวิญฺญาณกํ สุวณฺณรชตมณิมุตฺตาทิรตนํ สวิญฺญาณกานํ หตฺถิรตนาทีนํ อลงฺการตฺถาย อุปนียติ.

สวิญฺญาณกรตนมฺปิ ทุพฺพิธํ ติรจฺฉานคตรตนํ มนุสฺสรตนญฺจ. ตตฺถ มนุสฺสรตนํ อคฺคมกฺขายติ. กสฺมา? ยสฺมา ติรจฺฉานคตรตนํ มนุสฺสรตนสฺส อุปคุยฺหํ ๒- โหติ. มนุสฺสรตนมฺปิ ทุพฺพิธํ อิตฺถีรตนํ ปุริสรตนญฺจ. ตตฺถ ปุริส- รตนํ อคฺคมกฺขายติ. กสฺมา? ยสฺมา อิตฺถีรตนํ ปุริสรตนสฺส ปริจาริกตฺตํ อาปชฺชติ. ปุริสรตนมฺปิ ทุพฺพิธํ อาคาริกรตนํ อนาคาริกรตนญฺจ ๓- ตตฺถ อนาคาริกรตนํ อคฺคมกฺขายติ. กสฺมา? ยสฺมา อาคาริกรตเนสุ อคฺโค จกฺกวตฺตีปิ สีลาทิ- คุณยุตฺตํ ๔- อนาคาริกรตนํ ปญฺจปติฏฺฐิเตน วนฺทิตฺวา อุปฏฺฐหิตฺวา ปยิรุปาสิตฺวา จ ๕- ทิพฺพมานุสิกา จ ๕- สมฺปตฺติโย ปาปุณิตฺวา อนฺเต นิพฺพานสมฺปตฺตึ ปาปุณาติ.

@๓ ฉ.ม. อคาริก...อนคาริก... เอวมุปริปิ ๔ ม. ปญฺจสีลาทิคุณยุตฺตํ