ตโต อาฬวโก "สุพฺพโจ วตายํ สมโณ เอกวจเนเนว นิกฺขนฺโต, เอวนฺนาม นิกฺขเมตุํ สุขํ สมณํ อการเณเนวาหํ สกลรตฺตึ ยุทฺเธน อพฺภุยฺยาสินฺ"ติ มุทุจิตฺโต หุตฺวา ปุน จินฺเตสิ "อิทานิ ปน สกฺกา ชานิตุํ, กึ นุ โข สุพฺพจตาย นิกฺขนฺโต, อุทาหุ โกเธน, หนฺท นํ วีมํสิสฺสามี"ติ. ตโต "ปวิส สมณา"ติ อาห. อถ "สุพฺพโจ"ติ มุทุภูตจิตฺตสฺส ถาวรกรณตฺถํ ๑- ปุนปิ ปิยวจนํ ภณนฺโต สาธาวุโสติ ภควา ปาวิสิ. อาฬวโก ปุนปฺปุนํ ตเมว สุพฺพจภาวํ วีมํสนฺโต ทุติยมฺปิ ตติยมฺปิ "นิกฺขม ปวิสา"ติ อาห. ภควาปิ ตถา อกาสิ. ยทิ น กเรยฺย, ปกติยาปิ ถทฺธยกฺขสฺส จิตฺตํ ถทฺธตรํ หุตฺวา ธมฺมกถาย ภาชนํ น ภเวยฺย, ตสฺมา ยถา นาม มาตา โรทนฺตํ ปุตฺตํ ยํ โส อิจฺฉติ, ตเทว ทตฺวา วา กตฺวา วา สญฺญาเปติ, ตถา ภควา กิเลสโรทเนน โรทนฺตํ ยกฺขํ สญฺญาเปตุํ ยํ โส ภณติ, ตํ อกาสิ. ยถา จ ธาตี ถญฺญํ อปิวนฺตํ ทารกํ ยํ กิญฺจิ ทตฺวา ปาเยติ, ตถา ภควา ยกฺขํ โลกุตฺตรธมฺมขีรํ ปาเยตุํ ตสฺส ปตฺถิตวจนกรเณน อุปลาเฬนฺโต เอวมกาสิ. ยถา จ ปุริโส ลาพุมฺหิ จตุมธุรํ ปูเรตุกาโม ตสฺสพฺภนฺตรํ โสเธติ, เอวํ ภควา ยกฺขสฺส จิตฺเต โลกุตฺตรจตุมธุรํ ปูเรตุกาโม ตสฺสพฺภนฺตเร โกธมลํ โสเธตุํ ยาว ตติยํ นิกฺขมนปเวสนมกาสิ.

อถ อาฬวโก "สุพฺพโจ อยํ สมโณ, `นิกฺขมา'ติ วุตฺโต นิกฺขมติ, `ปวิสา'ติ วุตฺโต ปวิสติ, ยนฺนูนาหํ อิมํ สมณํ เอวเมว ๒- สกลรตฺตึ กิลเมตฺวา ปาเท คเหตฺวา ปรคงฺคายํ ขิเปยฺยนฺ"ติ ปาปกํ จิตฺตํ อุปฺปาเทตฺวา จตุตฺถวารํ อาห "นิกฺขม สมณา"ติ. ตํ ญตฺวา ภควา "น ขฺวาหํ ตนฺ"ติ อาห. เอวํ ๓- วุตฺเต ตทุตฺตริกรณียํ ปริเยสมาโน ปญฺหํ ปุจฺฉิตพฺพํ มญฺญิสฺสติ, ตํ ธมฺมกถาย

@๒ ฉ.ม. เอวเมวํ ๓ ม. เอวํ วา สุขํ ๑- ภวิสฺสตี"ติปิ ญตฺวา "น ขฺวาหํ ตนฺ"ติ อาห. ตตฺถ นอิติ ปฏิกฺเขเป, โขอิติ อวธารเณ. อหนฺติ อตฺตนิทสฺสนํ. ตนฺติ เหตุวจนํ. เตเนตฺถ "ยสฺมา ตฺวํ เอวํ จินฺเตสิ, ตสฺมา อหํ อาวุโส เนว นิกฺขมิสฺสามิ, ยนฺเต กรณียํ, ตํ กโรหี"ติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

เล่มที่ ๒๕ ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ-ธรรมบท-อุทาน-อิติวุตตกะ-สุตตนิบาต๓,๗๑๐

ที่มาและฉบับอื่นของ “๑๐. อาฬวกสูตร”