ตตฺถ สุสิรนฺติ ฉิทฺทํ. มตฺถลุงฺคสฺส ปูริตนฺติ ทธิภริตอลาพุกํ วิย มตฺถลุงฺคภริตํ. ตญฺจ ปเนตํ มตฺถลุงฺคํ วิสุทฺธิมคฺเค วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. สุภโต นํ มญฺญติ พาโลติ ตเมตํ เอวํ นานาวิธกุณปภริตํ กายมฺปิ ทุจฺจินฺติตจินฺตี พาโล สุภโต มญฺญติ, สุภํ สุจึ อิฏฺฐํ กนฺตํ มนาปนฺติ ตีหิปิ ตณฺหาทิฏฺฐิมานมญฺญนาหิ มญฺญติ. กสฺมา? ยสฺมา อวิชฺชาย ปุรกฺขโต จตุสจฺจปฏิจฺฉาทเกน โมเหน ปุรกฺขโต โจทิโต ปวตฺติโต, "เอวํ อาทิย, เอวํ อภินิวิส, เอวํ มญฺญาหี"ติ คาหิโตติ อธิปฺปาโย. ปสฺส ยาว อนิฏฺฐการณา ๑- อวิชฺชาติ.

[๒๐๒] เอวํ ภควา สวิญฺญาณกวเสน อสุภํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ อวิญฺญาณกวเสน ทสฺเสตุํ, ยสฺมา วา จกฺกวตฺติรญฺโญปิ กาโย ยถาวุตฺตกุณปภริโตเยว โหติ, ตสฺมา สพฺพปฺปกาเรหิ ๒- สมฺปตฺติภเวสุ ๓- อสุภํ ทสฺเสตฺวา อิทานิ วิปตฺติภเว ทสฺเสตุํ "ยทา จ โส มโต เสตี"ติ คาถมาห.

ตสฺสตฺโถ:- สฺวายเมวํวิโธ กาโย ยทา อายุอุสฺมาวิญฺญาณาปคเมน มโต วาตภริตภสฺตา วิย อุทฺธุมาตโก วณฺณปริเภเทน วินีลโก สุสานมฺหิ นิรตฺถํว กลิงฺครํ ฉฑฺฑิตตฺตา อปวิทฺโธ เสติ, อถ "น ทานิสฺส ปุน อุฏฺฐานํ ภวิสฺสตี"ติ เอกํสโตเยว อนเปกฺขา โหนฺติ ญาตโย. ตตฺถ มโตติ อนิจฺจตํ ทสฺเสติ, เสตีติ นิรีหกตฺตํ. ตทุภเยน จ ชีวิตพลมทปฺปหาเน นิโยเชติ.