[๒๒๕] ตสฺมา หิ ภูตาติ ทุติยคาถา. ตตฺถ ตสฺมาติ การณวจนํ. ภูตาติ อามนฺตนวจนํ. นิสาเมถาติ สุณาถ. สพฺเพติ อนวเสสา. กึ วุตฺตํ โหติ? ยสฺมา ตุเมฺห ทิพฺพฏฺฐานานิ ตตฺถ อุปโภคปริโภคสมฺปทญฺจ ปหาย ธมฺมสฺสวนตฺถํ อิธ สมาคตา, น นฏนาฏกาทิทสฺสนตฺถํ, ๓- ตสฺมา หิ ภูตา นิสาเมถ สพฺเพติ. อถ วา "สุมนา ภวนฺตุ สกฺกจฺจ สุณนฺตู"ติ วจเนน เตสํ สุมนภาวํ สกฺกจฺจํ โสตุกมฺยตํ จ ทิสฺวา อาห:- ยสฺมา ตุเมฺห สุมนภาเวน อตฺตสมฺมาปณิธิโยนิโสมนสิการาสยสุทฺธีหิ ยุตฺตา ๔- สกฺกจฺจํ โสตุกมฺยตาย สปฺปุริสูปนิสฺสยปรโตโฆสปทฏฺฐานโต ปโยคสุทฺธีหิ จ ยุตฺตา,

@๓ ฉ.ม. นฏนจฺจนาทิทสฺสนตฺถํ ๔ ฉ.ม. อยํ ปาโฐ น ทิสฺสติ ตสฺมา หิ ภูตา นิสาเมถ สพฺเพติ. อถ วา ยํ ปุริมคาถาย อนฺเต "ภาสิตนฺ"ติ วุตฺตํ, ตํ การณภาเวน อปทิสนฺโต อาห "ยสฺมา มม ภาสิตํ นาม อติทุลฺลภํ สพฺพกฺขณปริวชฺชิตสฺส ขณสฺส ทุลฺลภตฺตา, อเนกานิสํสญฺจ ปญฺญากรุณาคุเณน ปวตฺตตฺตา, ตํ จาหํ วตฺตุกาโม `สุณนฺตุ ภาสิตนฺ'ติ อโวจํ, ตสฺมา หิ ภูตา นิสาเมถ สพฺเพ"ติ อิทํ อิมินา คาถาปเทน วุตฺตํ โหติ.

เอวเมตํ การณํ นิโรเปนฺโต อตฺตโน ภาสิตนิสามเน นิโยเชตฺวา นิสาเมตพฺพํ วตฺตุมารทฺโธ "เมตฺตํ กโรถ มานุสิยา ปชายา"ติ. ตสฺสตฺโถ:- ยายํ ตีหิ อุปทฺทเวหิ อุปทฺทุตา มานุสี ปชา, ตสฺสา มานุสิยา ปชาย เมตฺตํ ๑- มิตฺตภาวํ หิตชฺฌาสยตํ ปจฺจุปฏฺฐาเปถาติ. เกจิ ปน "มานุสิกํ ปชนฺ"ติ ๒- ปฐนฺติ, ตํ ภุมฺมฏฺฐาสมฺภวา น ยุชฺชติ. ยมฺปิ จญฺเญ อตฺถํ วณฺณยนฺติ, โสปิ น ยุชฺชติ. อธิปฺปาโย ปเนตฺถ:- นาหํ พุทฺโธติ อิสฺสริยพเลน วทามิ, อปิจ ปน ยํ ๓- ตุมฺหากญฺจ อิมิสฺสา จ มานุสิยา ปชาย ๔- หิตํ ตํ ๔- วทามิ "เมตฺตํ กโรถ มานุสิยา ปชายา"ติ. เอตฺถ จ