@ ๕-๕ ฉ.ม. เอเก สุตํ "มงฺคลนฺ"ติ วทนฺติ, เอเก มุตํ "มงฺคลนฺ"ติ วทนฺติ

อถ สกฺโก เทวานมินฺโท "สมฺมาสมฺพุทฺโธ กตฺถ วสตี"ติ ปุจฺฉิ, "มนุสฺสโลเก เทวา"ติ อาหํสุ. "ตํ ภควนฺตํ โกจิ ปุจฺฉี"ติ อาห. น โกจิ เทวาติ. กินฺนุ โข นาม ตุเมฺห มาริสา อคฺคึ ฉฑฺเฑตฺวา ขชฺโชปนกํ อุชฺชาเลถ, เย อนวเสสมงฺคลเทสกํ ตํ ภควนฺตํ อติกฺกมิตฺวา ๑- มํ ปุจฺฉิตพฺพํ มญฺญถ, อาคจฺฉถ มาริสา, ตํ ภควนฺตํ ปุจฺฉาม, อทฺธา สสฺสิริกํ ปญฺหาพฺยากรณํ ลภิสฺสามาติ เอกํ เทวปุตฺตํ อาณาเปสิ "ตฺวํ ภควนฺตํ ปุจฺฉา"ติ. โส เทวปุตฺโต ตํขณานุรูเปน อลงฺกาเรน อตฺตานํ อลงฺกริตฺวา วิชฺชุริว วิชฺโชตมาโน เทวคณปริวุโต เชตวนมหาวิหารํ อาคนฺตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ ฐตฺวา มงฺคลปญฺหํ ปุจฺฉนฺโต คาถาย อชฺฌภาสิ. ภควา ตสฺส ตํ ปญฺหํ วิสฺสชฺเชนฺโต อิมํ สุตฺตมภาสิ.

ตตฺถ เอวมฺเม สุตนฺติอาทีนมตฺโถ สงฺเขปโต กสิภารทฺวาชสุตฺตวณฺณนายํ วุตฺโต. วิตฺถารํ ปน อิจฺฉนฺเตหิ ปปญฺจสูทนิยา มชฺฌิมฏฺฐกถายํ วุตฺตนเยน คเหตพฺโพ. กสิภารทฺวาชสุตฺเต จ "มคเธสุ วิหรติ ทกฺขิณาคิริสฺมึ เอกนาฬายํ พฺราหฺมณคาเม"ติ วุตฺตํ, อิธ "สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม"ติ. ตสฺมา "สาวตฺถิยนฺ"ติ อิมํ ปทํ อาทึ กตฺวา อิธ อปุพฺพปทวณฺณนํ กริสฺสาม.

เสยฺยถิทํ? สาวตฺถิยนฺติ เอวํนามเก นคเร. ตํ กิร สวตฺถสฺส นาม อิสิโน นิวาสนฏฺฐานํ อโหสิ. ตสฺมา ยถา กุสมฺพสฺส นิวาโส โกสมฺพี, กากณฺฑสฺส นิวาโส กากณฺฑีติ, เอวํ อิตฺถิลิงฺควเสน "สาวตฺถี"ติ วุจฺจติ. โปราณา ปน วณฺณยนฺติ:- ยสฺมา ตสฺมึ ฐาเน สตฺถสมาโยเค "กึ ภณฺฑมตฺถี"ติ ปุจฺฉิเต "สพฺพมตฺถี"ติ อาหํสุ, ตสฺมา ตํ วจนมุปาทาย "สาวตฺถี"ติ วุจฺจติ.