@๑๔ องฺ.จตุกฺก. ๒๑/๒๔๓/๒๖๗ ๑๕ สํ.ข. ๑๗/๕๗/๕๐

กปฺปสทฺโท จายํ ๑- อภิสทฺทหนโวหารกาลปญฺญตฺติเฉทนวิกปฺปเลสสมนฺตภาวาทิ- อเนกตฺโถ. ตถา หิสฺส "โอกปฺปนียเมตํ โภโต โคตมสฺส, ยถา ตํ อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺสา"ติ ๒- เอวมาทีสุ อภิสทฺทหนมตฺโถ. "อนุชานามิ ภิกฺขเว ปญฺจหิ สมณกปฺเปหิ ผลํ ปริภุญฺชิตุนฺ"ติ ๓- เอวมาทีสุ โวหาโร. "เยน สุทํ นิจฺจกปฺปํ วิหรามี"ติ ๔- เอวมาทีสุ กาโล. "อิจฺจายสฺมา กปฺโป"ติ ๕- เอวมาทีสุ ปญฺญตฺติ. "อลงฺกโต กปฺปิตเกสมสฺสู"ติ ๖- เอวมาทีสุ เฉทนํ. "กปฺปติ ทฺวงฺคุลกปฺโป"ติ ๗- เอวมาทีสุ วิกปฺโป นิปชฺชิตุนฺ"ติ ๘- เอวมาทีสุ เลโส. "เกวลกปฺปํ เวฬุวนํ โอภาเสตฺวา"ติ ๙- เอวมาทีสุ สมนฺตภาโว. อิธ ปน ๑๐- สมนฺตภาโว อตฺโถติ อธิปฺเปโต. ยโต เกวลกปฺปํ เชตวนนฺติ เอตฺถ อนวเสสํ สมนฺตโต เชตวนนฺติ เอวมตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ.

โอภาเสตฺวาติ อาภาย ผริตฺวา, จนฺทิมา วิย จ สูริโย วิย จ เอโกภาสํ เอกปชฺโชตํ กริตฺวาติ อตฺโถ.

เยน ภควา เตนุปสงฺกมีติ ภุมฺมตฺเถ กรณวจนํ, ยโต ยตฺถ ภควา, ตตฺถ อุปสงฺกมีติ เอวเมตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เยน วา การเณน ภควา เทวมนุสฺเสหิ อุปสงฺกมิตพฺโพ, เตน ๑๑- การเณน อุปสงฺกมีติ เอวมฺเปตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ. เกน จ การเณน ภควา อุปสงฺกมิตพฺโพ? นานปฺปการคุณวิเสสาธิคมาธิปฺปาเยน, สาทุผลูปโภคาธิปฺปาเยน ทิชคเณหิ นิจฺจปลิตมหารุกฺโข วิย. อุปสงฺกมีติ จ คตาติ วุตฺตํ โหติ. อุปสงฺกมิตฺวาติ อุปสงฺกมนปริโยสานทีปนํ. อถ วา เอวํ คตา ตโต