ตตฺถ ยโตนิทานนฺติ ภาวนปุํสกนิทฺเทโส. เตน กึ ทีเปติ? เย สตฺตา นํ กิเลสคณํ "ยโตนิทานํ อุปฺปชฺชตี"ติ เอวํ ชานนฺติ, เต นํ "ตณฺหาสิเนหสิเนหิเต ๕- อตฺตภาเว อุปฺปชฺชตี"ติ ญตฺวา ตํ ตณฺหาสิเนหํ ๖- อาทีนวานุปสฺสนาทินา ภาวนาญาณคฺคินา วิโสเธนฺตา ๗- วิโนเทนฺติ ปชหนฺติ พฺยนฺตีกโรนฺติ จ, เอตํ อมฺหากํ สุภาสิตํ สุโณหิ ยกฺขาติ. เอวเมตฺถ อตฺตภาวปชานเนน ทุกฺขปริญฺญํ, ตณฺหาสิเนหราคาทิกิเลสคณวิโนทเนน สมุทยปฺปหานญฺจ ทีเปติ.

เย จ นํ วิโนเทนฺติ, เต ทุตฺตรํ โอฆมิมํ ตรนฺติ อติณฺณปุพฺพํ อปุนพฺภวาย. เอเตน มคฺคภาวนํ นิโรธสจฺฉิกิริยญฺจ ทีเปติ. เย หิ นํ กิเลสคณํ วิโนเทนฺติ, เต อวสฺสํ มคฺคํ ภาเวนฺติ. น หิ มคฺคภาวนํ วินา กิเลสวิโนทนํ อตฺถิ. เย จ มคฺคํ ภาเวนฺติ, เต ทุตฺตรํ ปกติญาเณน กาโมฆาทึ จตุพฺพิธมฺปิ โอฆมิมํ ตรนฺติ. มคฺคภาวนา หิ โอฆตรณํ. อติณฺณปุพฺพนฺติ อิมินา ทีเฆน อทฺธุนา สุปินนฺเตปิ ๘- อวีติกฺกนฺตปุพฺพํ. อปุนพฺภวายาติ นิพฺพานาย. เอวมิมํ จตุสจฺจทีปิกํ กถํ สุณนฺตา "สุตฺวา ธมฺมํ ธาเรนฺติ, ธตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขนฺตี"ติอาทิกํ กถํ สุภาวินิยา ๙- ปญฺญาย อนุกฺกมมานา เต เทฺวปิ สหายกา ยกฺขา คาถาปริโยสาเนเยว โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหึสุ, ปาสาทิกา จ อเหสุํ สุวณฺณวณนา ทิพฺพาลงฺการวิภูสิตาติ.

ปรมตฺถโชติกาย ขุทฺทกฏฺฐกถาย

สุตฺตนิปาตฏฺฐกถาย