@๓ ก. อามุตฺตมาลาภรณา ๔ ฉ.ม. จสทฺโท น ทิสฺสติ ๕ ก. พนฺธิตฺวา โอกฺกากราชานมุปสงฺกมฺม โสตฺถิวจนาทีนิ ปยุญฺชิตฺวา "อมฺหากํ มหาราช พฺราหฺมณวํเส ปเวณิยา อาคตํ ปุราณมนฺตปทํ อตฺถิ, ตํ มยํ อาจริยมุฏฺฐิกาย น กสฺสจิ ภณิมฺหา, ตํ มหาราชา โสตุมรหตี"ติ จ วตฺวา อสฺสเมธาทิยญฺญํ วณฺณยึสุ. วณฺณยิตฺวา จ ราชานํ อุสฺสาเหนฺตา "ยช มหาราช, เอวํ ปหูตธนธญฺโญ ตฺวํ, นตฺถิ เต ยญฺญสมฺภารเวกลฺลํ, เอวํ หิ เต ยชโต สตฺตกุลปริวฏฺฏา สคฺเค อุปฺปชฺชิสฺสนฺตี"ติ อโวจุํ. เตน เนสํ ตํ ปวตฺตึ ทสฺเสนฺโต อาห ภควา "เต ตตฺถ มนฺเต ฯเปฯ พหุ เต ธนนฺติ.

ตตฺถ ตตฺถาติ ตสฺมึ, ยํ โภคมภิชฺฌายึสุ, ตนฺนิมิตฺตนฺติ วุตฺตํ โหติ. นิมิตฺตตฺเถ หิ เอตํ ภุมฺมวจนํ. ตทุปาคมุนฺติ ตทา อุปาคมุํ. ปหูตธนธญฺโญสีติ ปหูตธนธญฺโญ ภวิสฺสสิ, อภิสมฺปรายนฺติ อธิปฺปาโย. อาสํสายํ หิ อนาคเตปิ วตฺตมานวจนํ อิจฺฉนฺติ สทฺทโกวิทา. ยชสฺสูติ ยชาหิ. วิตฺตํ ธนนฺติ ชาตรูปาทิรตนเมว วิตฺติการณา ๑- วิตฺตํ, สมิทฺธิการณโต ธนนฺติ วุตฺตํ. อถ วา วิตฺตนฺติ วิตฺติการณภูตเมว อาภรณาทิ อุปกรณํ, ยํ "ปหูตวิตฺตูปกรโณ"ติอาทีสุ ๒- อาคจฺฉติ. ธนนฺติ หิรญฺญสุวณฺณาทิ. กึ วุตฺตํ โหติ? เต พฺราหฺมณา มนฺเต คนฺเถตฺวา ตทา โอกฺกากํ อุปาคมุํ. กินฺติ? "มหาราช พหู เต วิตฺตญฺจ ธนญฺจ, ยชสฺสุ, อายติมฺปิ ปหูตธนธญฺโญ ภวิสฺสสี"ติ

[๓๐๖] เอวํ การณํ วตฺวา สญฺญาเปนฺเตหิ ตโต จ ราชา ฯเปฯ อทา ธนํ. ตตฺถ สญฺญตฺโตติ ญาปิโต. รเถสโภติ มหารเถสุ ขตฺติเยสุ อกมฺปิยฏฺเฐน อุสภสทิโส. "อสฺสเมธนฺ"ติอาทีสุ อสฺสเมตฺถ เมธนฺตีติ อสฺสเมโธ. ทฺวีหิ ปริยญฺเญหิ ยชิตพฺพสฺส เอกวีสติยูปสฺส ฐเปตฺวา ภูมึ จ ปุริเส จ อวเสสสพฺพวิภวทกฺขิณสฺส ยญฺญสฺเสตํ อธิวจนํ. ปุริสเมตฺถ เมธนฺตีติ ปุริสเมโธ.